Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مدل تبیین کیفیت زندگی براساس طرحواره‌های ناسازگار و سبک‌‌های دلبستگی با نقش میانجی خودمتمایزسازی در دانشجویان پسر سوءمصرف‌کنندهٔ مواد مخدر A Model for Explaining Quality of Life Based on Maladaptive Schemas and Attachment Styles with the Mediating Role of Self-Differentiation in Students with Substance Abuse روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article زمینه و هدف: کیفیت زندگی تحت‌تأثیر عواملی مانند طرحواره‌‌های ناسازگار اولیه و سبک‌‌های دل‌بستگی قرار دارد و مؤلفه‌‌های مرتبط با خانواده مانند خودمتمایزسازی، می‌‌تواند بر آن اثرگذار باشد؛ بنابراین هدف پژوهش حاضر تبیین مدل کیفیت زندگی دانشجویان پسر سوء‌مصرف‌کنندهٔ مواد مخدر براساس طرحواره‌‌های ناسازگار حوزهٔ بریدگی و طرد و سبک‌‌های دل‌بستگی با نقش میانجی خودمتمایزسازی بود. روش‌بررسی: پژوهش حاضر، مطالعه‌ای توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعهٔ ‌‌آماری دانشجویان پسر دانشگاه خوارزمی تهران در سال ۱۳۹۷ بودند. ۱۷۱ نفر به‌روش دردسترس انتخاب شدند. در این پژوهش مقیاس دل‌بستگی بزرگسال (کولینز و رید، ۱۹۹۰)، فرم کوتاه پرسشنامۀ طرحواره‌های ناسازگار (یانگ، ۱۹۹۸)، فرم کوتاه پرسشنامهٔ کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (۱۹۹۶) و پرسشنامهٔ خودمتمایزسازی (اسکورن و فردلندر، ۱۹۹۸) به‌کار رفت. داده‌‌ها در دو بخش آمار توصیفی و آمار استنباطی (استفاده از تحلیل مسیر) با بهره‌‌گیری از نرم‌‌افزارهای AMOS و SPSSدر سطح معناداری ۰٫۰۵ تحلیل شدند. یافته‌‌ها: نتایج نشان داد، تبیین کیفیت زندگی توسط طرحواره‌‌های محرومیت هیجانی (۰٫۰۱۲=p، ۰٫۳۳۳=Beta) و رهاشدگی (۰٫۰۲۳=p، ۰٫۳۰۹=Beta) و بی‌‌اعتمادی (۰٫۰۳۸=p، ۰٫۲۹۳=Beta) معنادار است. از طرف دیگر، مسیر تبیین سبک دل‌بستگی ناایمن اجتنابی (۰٫۰۴۸=p، ۰٫۳۶۰=Beta)، ناایمن دوسوگرا (۰٫۰۴۹=p، ۰٫۱۳۵=Beta) و مسیر تبیین خودمتمایزسازی بر اساس کیفیت زندگی (۰٫۰۳۲=p، ۰٫۳۷۴=Beta) معنادار است. همچنین مدل تبیین کیفیت زندگی دانشجویان مبتلا به سوءمصرف مواد مخدر، براساس طرحواره‌های بریدگی و طرد و سبک‌‌های دل‌بستگی باتوجه به نقش میانجی خودمتمایزسازی معنادار است (۰٫۰۷۵=RMSEA، ۰٫۹۲۵=AGFI). نتیجه‌‌گیری: براساس نتایج پژوهش حاضر، طرحواره‌های ناسازگار حوزهٔ بریدگی و طرد و سبک‌های دل‌بستگی می‌توانند با نقش میانجی خودمتمایزسازی مدل مطلوبی را برای تبیین کیفیت زندگی دانشجویان پسر سوء مصرف‌کنندۀ مواد مخدر ارائه دهند. <div style="text-align: justify;">Background & Objectives: Drug abuse is consuming addictive substances in a harmful manner to self or others, i.e., a type of drug use disorder. Quality of Life (QoL) represents the wellbeing of the individual and its’ life–associated variables. QoL is affected by various characteristics, including early maladaptive schemas and attachment styles. Furthermore, individuals, in the family system, are affected by emotional–cognitive factors. One of these variables is self–differentiation. Therefore, the present study aimed to investigate a model explaining the QoL of substance–dependent male students. For this purpose, we considered the scaling and exclusion criteria as well as attachment styles with the mediating role of self–differentiation. Methods: This was a causal–comparative study. The sample individuals were involved with substance abuse in the past; accordingly, their effects were being investigated in the present research. The statistical population of this study included all students of Kharazmi University of Tehran City, Iran, in 2016. The sample size, given the limited number of these individuals, was considered as 171. Moreover, they were selected by a convenience sampling method. The inclusion criteria of the study were as follows: being current university students; not receiving any counseling or psychotherapy services; not having familial problems, such as running away or being rejected by parents; being dependent on at least one known opioid or stimulant drug. The following tools were applied for collecting the required data: the Adult Attachment Scale (Collins and Read, 1990), the Young Schema Questionnaire–Short Form (Young, 1998), the World Health Organization Quality of Life (WHOQOL–BREF), and the Differentiation of Self Inventory (Skowron & Friedlander, 1998). The obtained data were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics (by path analysis) in AMOS and SPSS at a significance level of 0.05. Results: The present research results suggested that explanting QoL by emotional deprivation schema (Beta=0.333, p=0.012), abandonment (Beta=0.309, p=0.023) and distrust (Beta=0.293, p=0.038) was significant. Besides, the pathways of explaining avoidant insecure attachment style (Beta=0.360, p=0.048), ambivalent insecurity (B=0.135, p=0.049), and explaining self–differentiation based on lifestyle (Beta=0.374, p=0.032) were significant.. Moreover, the model of explaining the QoL in students with substance abuse based on the maladaptive schemes and attachment styles was significant (RMSEA=0.075, AGFI=0.925). Conclusion: Based on the obtained data, maladaptive schemas concerning scaling and exclusion and attachment styles with the mediating role of self–differentiation could provide a desirable model to explain the QoL of male students who abuse drugs.</div> طرحواره‌های ناسازگار, سبک‌های دل‌بستگی, کیفیت زندگی, خودمتمایزسازی, سوء‌مصرف مواد مخدر. Maladaptive schemas, Attachment styles, Quality of life, Self–Differentiation, Substance abuse. 8 8 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-1355-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Ebrahim Hokmabadi محمدابراهیم حکم آبادی ebihokmabadi@gmail.com 100319475328460040576 100319475328460040576 No Department of Psychology, Gorgan Branch, Islamic Azad University ﮔﺮوه روان‌‌ﺸﻨﺎسی، واﺣﺪ گرگان، داﻧﺸﮕﺎه آزاد اﺳﻼمی Marziyeh Zeraatkar مرضیه زراعتکار zeraatkar.marziyeh@yahoo.com 100319475328460040577 100319475328460040577 Yes Department of Psychology and Educational Sciences, Semnan University دانشگاه سمنان Hamid Nejat حمید نجات hnejat54@yahoo.com 100319475328460040578 100319475328460040578 No Department of Psychology, Quchan Branch, Islamic Azad University ﮔﺮوه روان‌ﺸﻨﺎسی، واﺣﺪ قوچان، داﻧﺸﮕﺎه آزاد اﺳﻼمی Rashin Khanghaee راشین خانقایی khanghahi@gmail.com 100319475328460040579 100319475328460040579 No Department of Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University ﮔﺮوه روان‌ﺸﻨﺎسی، واﺣﺪ کرج، داﻧﺸﮕﺎه آزاد اﺳﻼمی Javad Ghafouri Nasab جواد غفوری نسب javad.qafouri@gmail.com 100319475328460040580 100319475328460040580 No Department of Psychology, School of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University دانشکدهٔ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد Haniyeh Imani هانیه ایمانی graphicandishe.1990@gmail.com 100319475328460040581 100319475328460040581 No Department of Psychology, School of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University دانشکدهٔ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد