Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa اثربخشی گروه‌درمانی مبتنی‌بر پذیرش و تعهد بر خودکارآمدی تحصیلی و اضطراب امتحان دانش‌آموزان تالاسمی The Effectiveness of Group Therapy Based on Acceptance and Commitment on Self-Efficacy and Test Anxiety in Thalassemia Students توانبخشی Rehabilitation مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: بیماری تالاسمی طیف وسیعی از چالش‌های بالینی و روانی را ایجاد می‌کند و در دانش‌آموزان منجربه افت تحصیلی می‌شود؛ لذا این پژوهش ﺑﺎ ﻫﺪف بررسی اثربخشی درمان گروهی مبتنی‌بر پذیرش و تعهد بر خودکارآمدی تحصیلی و اضطراب امتحان دانش‌آموزان بیمار تالاسمی انجام شد. روش‌‌بررسی: روش پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری بود. جامعهٔ آماری را تمامی دانش‌آموزان متوسطهٔ اول و دورهٔ دوم ابتدایی مبتلا به تالاسمی ماژور شهر زاهدان تشکیل دادند که در بخش تالاسمی بیمارستان علی‌اصغر زاهدان پرونده داشتند. ۶۰ نفر از دانش‌آموزان به‌شیوهٔ نمونه‌گیری داوطلبانه انتخاب شده و با انتصاب تصادفی میان گروه آزمایش و گروه گواه تقسیم شدند. در گروه آزمایش، مداخلات گروه‌درمانی تعهد و پذیرش به‌صورت هشت جلسهٔ ۱۲۰دقیقه‌ای اجرا شد (۲۸ نفر جلسات را تکمیل کردند) و در گروه گواه (۲۸ نفر پس از حذف دو شرکت‌کننده) مداخله‌ای صورت نگرفت. آزمودنی‌ها ابزار استاندارد اضطراب امتحان ساراسون و خودکارآمدی تحصیلی جینک و مورگان را در سه مرحلهٔ قبل از مداخله و بلافاصله پس از مداخله و دو ماه پس از پایان مداخله تکمیل کردند. تجزیه‌وتحلیل داده‌های گردآوری‌شده در سطح معناداری (۰٫۰۵=α) با استفاده از نرم‌افزار تحلیل آماری SPSS نسخهٔ ۲۰، با آمار توصیفی و استنباطی (تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر) انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که میزان خودکار‌آمدی تحصیلی و اضطراب امتحان بین دو گروه طی سه مرحلهٔ ارزیابی تفاوت معنا‌داری دارد (۰٫۰۰۱p<). نتیجه‌گیری: در حوزهٔ درمان با تأکید بر لزوم استفاده از درمان‌های روان‌شناختی جدید و مؤثر می‌توان از گروه‌درمانی مبتنی‌بر پذیرش و تعهد باتوجه به ماهیت و کارکرد آن برای درمان متغیر‌های تربیتی استفاده کرد. Abstract Background & Objectives: With the increasing life expectancy of patients with thalassemia major, children affected by this condition face greater educational needs. These students often exhibit lower academic performance compared to their peers, primarily due to frequent absences for medical treatment, heightened test anxiety, and reduced academic self–efficacy. This study aimed to evaluate the effectiveness of group therapy based on acceptance and commitment in improving academic self–efficacy and reducing test anxiety among students with thalassemia. Methods: This quasi–experimental study employed a pretest–posttest and follow–up design with a control group. A sample of 60 first– and second–grade primary school students with thalassemia major was selected using a convenience sampling method and randomly assigned to either the experimental group (n=30) or the control group (n=30). The experimental group received eight 120–minute sessions of acceptance and commitment–based group therapy (28 participants completed the sessions), while the control group received no intervention (n=28 after excluding two participants). The Sarason Test Anxiety Scale and Gink & Morgan’s Academic Self–Efficacy Scale were administered at three time points: before the intervention, immediately after the intervention, and two months after the intervention. Data were analyzed using SPSS Version 20 at a significance level of 0.05, employing both descriptive and inferential statistics. Results: The results indicated that the mean academic self–efficacy scores in the experimental group increased from the pretest to the posttest and remained elevated at follow–up. In contrast, the control group showed no significant changes across the three phases. Additionally, test anxiety scores in the control group did not differ significantly between the pretest and posttest. Repeated–measures analysis of variance revealed that the time factor significantly affected academic self–efficacy (p<0.001, effect size=0.907), and the interaction between time and group was also significant (p<0.001, effect size=0.920). Significant differences were observed between the pretest and posttest, as well as between the pretest and follow–up, and between the posttest and follow–up scores in academic self–efficacy. Overall, there was a significant difference between the two groups across all three assessment stages (p<0.001) for both academic self–efficacy and test anxiety. Conclusion: Given the importance of effective psychological interventions in educational contexts, group therapy based on acceptance and commitment appears to be a promising approach for addressing academic challenges in students with thalassemia major. گروه‌درمانی مبتنی‌بر پذیرش و تعهد, تالاسمی ماژور, خودکارآمدی تحصیلی, اضطراب امتحان Acceptance and commitment group therapy, Thalassemia major, Academic self–efficacy, Test anxiety 69 69 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-1365-1&slc_lang=fa&sid=1 Homeira Mahmoudi Souran حمیرا محمودی سوران tari_6789@yahoo.com 100319475328460067013 100319475328460067013 No PhD Student, Department of Psychology, Zahedan Unit, Islamic Azad University, Zahedan, Iran دانشجوی دکتری،گروه روان‌شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران Gholamreza Sanagoi Moharrer غلامرضا ثناگوی محرر spss.computer2010@gmail.com 100319475328460067014 100319475328460067014 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Zahedan Unit, Islamic Azad University, Zahedan, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران Mahmoud Shirazi محمود شیرازی spss.computer2010@gmail.com 100319475328460067015 100319475328460067015 No Associate professor, Department of Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران