fa مقایسهٔ اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی و کاربرد نوروفیدبک بر خود‌تنظیمی هیجانی کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف</strong>: کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی یا ADHD از طیف وسیعی از مشکلات شناختی و رفتاری و هیجانی رنج می‌برند. در سال‌های اخیر درمان‌های غیردارویی برای رفع این مشکلات توسعه داده شده است. پژوهش حاضر با هدف مقایسهٔ اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی (MBCT) و کاربرد نوروفیدبک بر خود‌تنظیمی هیجانی کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی صورت گرفت.&nbsp;<br> <strong>روش‌بررسی</strong>: این پژوهش از نوع نیمه‌‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. جامعهٔ پژوهش را کودکان ۹تا۱۲ساله مراجعه‌کننده به کلنیک‌های روان‌شناسی شهر تبریز در سال ۱۳۹۷ تشکیل دادند. از کودکان واجد شرایط، ۴۵ کودک مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی به‌شیوهٔ دردسترس انتخاب شده و به‌صورت تصادفی در سه گروه ۱۵نفری شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی و نوروفیدبک و گواه قرار گرفتند. برای آزمودنی‌ها قبل و پس از اتمام درمان و پنج ماه بعد، جهت بررسی پایداری اثرات درمان، چک‌لیست تنظیم هیجانی اجرا شد. سپس گروه‌های آزمایش تحت روش‌های درمانی قرار گرفتند. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخهٔ24 و روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی انجام پذیرفت.<br> <strong>یافته‌ها</strong>: نتایج نشان داد که شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی و نوروفیدبک بر خودتنظیمی هیجانی کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی مؤثر واقع شده است (۰٫۰۰۱><em>p</em>). همچنین شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی تأثیر بیشتری بر خودتنظیمی هیجانی کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی در پس‌آزمون دارد (۰٫۰۰۱><em>p</em>). نتایج پیگیری نیز بعد از پنج ماه نشان داد که این تأثیر پایدار بوده است.<br> <strong>نتیجه‌گیری</strong>: باتوجه به اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر خودتنظیمی هیجانی کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی، مطالعهٔ حاضر اهمیت استفاده از این روش درمانی را در کنار سایر روش‌ها، درجهت کاهش علائم مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی متذکر می‌سازد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background & Objectives</strong>: Children with Attention&ndash;Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) suffer from a wide range of cognitive, behavioral, and emotional problems. Mindfulness&ndash;Based Cognitive Therapy (MBCT) is a method of teaching sustained attention and regulated thoughts, feelings, and emotions. Furthermore, Neurofeedback (NF) is a self&ndash;regulation technique in which the current parameters of Electroencephalogram (EEG) recorded from the subject&rsquo;s head are presented to a subject through visual and auditory modality, while the subject is supposed to voluntary or involuntary alter these parameters to reach a more efficient mode of brain functioning. MBCT is self&ndash;regulated while NF is machine&ndash;aided. In recent years, non&ndash;pharmacological treatments have been developed to solve these problems. The current study aimed to compare the efficacy of MBCT and NF on the emotional self&ndash;regulation of children with ADHD.&nbsp;<br> <strong>Methods</strong>: This was a quasi&ndash;experimental study with a pretest&ndash;posttest and a control group design. The study population included all 9&ndash; to 12&ndash;year&ndash;olds referring to counseling and psychology clinics in Tabriz City, Iran, in the year 2018. After observing the inclusion and exclusion criteria of the research and implementing the Child Symptom Inventory&ndash;4 (CSI&ndash;4) (Gadow & Sprafkin, 1994), Child Behavior Checklist (CBCL) (Achenbach, 1991), Integrated visual and auditory (IVA) (Sandford & Terner, 1994), and Diagnosis by a child psychiatrist and psychologist, 45 ADHD children were selected as the study samples. They were chosen by convenience sampling method and were randomly divided into three groups, as follows: MBCT, NF, and controls. All study subjects completed the Emotional Regulation checklist (Shields & Cicchetti, 1998) before and after the treatment. The MBCT group members received treatment in 15 sessions, and the NF group members received 25 sessions of intervention; however, but the controls received no treatment. After 5 months, follow&ndash;up tests were conducted to evaluate the effectiveness of the interventions. The collected data were analyzed by SPSS&ndash;24 using repeated&ndash;measures Analysis of Variance (ANOVA) and Bonferroni post&ndash;hoc test.&nbsp;<br> <strong>Results</strong>: The obtained results indicated that MBCT and NF were effective in emotional self&ndash;regulation in children with ADHD (<em>p</em><0.001). Additionally, MBCT had a greater effect on the improvement of emotional self&ndash;regulation in children with ADHD, compared to the NF intervention (<em>p</em><0.001). The 5&ndash;month follow&ndash;up results also suggested that this effect was lasting.<br> <strong>Conclusion</strong>: Considering the effectiveness of MBCT on the emotional self&ndash;regulation of children with ADHD, using this method, along with other approaches, to reduce the symptoms and problems of this condition is important. According to MBCT data, children with ADHD learn to be mindful concerning different situations and control their emotions. They could repeatedly practice this skill throughout the day as they perform various tasks and activities to ultimately improve their emotional self&ndash;regulation.</div> شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی, نوروفیدبک, خودتنظیمی هیجانی, کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی. Mindfulness–Based cognitive therapy, Neurofeedback, Emotional self–regulation, Children, Attention–Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD). 75 75 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-1541-2&slc_lang=fa&sid=1 Elaheh Afi الهه عافی afielaheh@yahoo.com 100319475328460052320 100319475328460052320 No Department of Psychology, Tehran Center Branch Islamic Azad University گروه روانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی Mahnaz Esteki مهناز استکی P.esteki@gmail.com 100319475328460052321 100319475328460052321 Yes Department of Psychology, Tehran Center Branch Islamic Azad University گروه روانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی Mohammad ebrahim Madahi محمدابراهیم مداحی memadahi@yahoo.com 100319475328460052322 100319475328460052322 No Shahed University; Department of Psychology, Tehran Center Branch Islamic Azad University دانشگاه شاهد؛ گروه روانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی Fariba Hasani فریبا حسنی far.hassani@iauctb.ac.ir 100319475328460052323 100319475328460052323 No Department of Psychology, Tehran Center Branch Islamic Azad University گروه روانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی