fa اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر استرس ادراک‌شده و اجتناب شناختی بیماران دیابتی نوع دو روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></b><span lang="FA"> شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی در درمان برخی شرایط و اختلالات روانی استفاده شده است و باعث ارتقای سلامت روانی در بیماران می‌شود؛ ازاین‌رو مطالعهٔ حاضر با هدف تعیین اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر استرس ادراک‌شده و اجتناب شناختی بیماران دیابتی نوع دو انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش‌بررسی:</span></b><span lang="FA"> روش پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری را تمامی زنان مبتلا به دیابت مراجعه‌کننده به مرکز دیابت شهر بیرجند در شش ماه دوم سال ۱۳۹۶ تشکیل دادند. از میان آن‌ها سی نفر داوطلب واجد شرایط انتخاب شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس استرس ادراک‌شده (کوهن و همکاران، ۱۹۸۳) و پرسشنامهٔ اجتناب شناختی (سکستون و دوگاس، ۲۰۰۹) در پیش‌آزمون و پس‌آزمون استفاده شد. مداخلهٔ شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی برای گروه آزمایش طی هشت جلسهٔ نوددقیقه‌ای انجام پذیرفت؛ اما گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. برای تحلیل داده‌ها، تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تک‌متغیری در نرم&rlm;افزار </span><span dir="LTR">S</span><span dir="LTR">SPS</span><span lang="FA"> نسخهٔ ۲۴ به‌کار رفت. سطح معناداری آزمون‌ها ۰٫۰۵=</span><span dir="LTR">&alpha;</span><span lang="FA"> درنظر گرفته شد. </span><span dir="LTR"><span style="font-family:"Liberation Serif",serif"></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها:</span></b><span lang="FA"> نتایج نشان داد، با حذف تأثیر نمرات پیش‌آزمون، برحسب عضویت گروهی (آزمایش و گواه)، بین میانگین نمرات استرس ادراک‌شده (۰٫۰۱۸=</span><i><span dir="LTR">p</span></i><span lang="FA">) و اجتناب شناختی (۰٫۰۰۹=</span><i><span dir="LTR">p</span></i><span lang="FA">) و مؤلفه‌های آن شامل فرونشانی (۰٫۰۰۴=</span><i><span dir="LTR">p</span></i><span lang="FA">)، جانشینی فکر (۰٫۰۰۱=</span><i><span dir="LTR">p</span></i><span lang="FA">)، حواس‌پرتی (۰٫۰۳۲=</span><i><span dir="LTR">p</span></i><span lang="FA">)، اجتناب از محرک تهدیدکننده (۰٫۰۱۹=</span><i><span dir="LTR">p</span></i><span lang="FA">) و تصورات مربوط به افکار (۰٫۰۴۱=</span><i><span dir="LTR">p</span></i><span lang="FA">) تفاوت معناداری مشاهده شد؛ همچنین میزان اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر استرس ادراک‌شده (۰٫۲۴۲)، فرونشانی (۰٫۲۶۳)، جانشینی فکر (۰٫۳۴۰)، حواس‌پرتی (۰٫۱۵۳)، اجتناب از محرک تهدیدکننده (۰٫۱۸۱)، تصورات مربوط به افکار (۰٫۱۴۰) و نمرهٔ کلی اجتناب شناختی (۰٫۴۵۵) بیماران دیابتی نوع دو به‌دست آمد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌گیری:</span></b><span lang="FA"> باتوجه به نتایج این پژوهش، شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی در کاهش استرس ادراک‌شده و اجتناب شناختی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مؤثر است؛ بنابراین می‌توان از آن به‌عنوان روشی مداخله‌ای مؤثر، سود جست.</span></span></span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><b>Background & Objectives:</b> Diabetes mellitus is one of the most common metabolic disorders in the world, and its increasing prevalence has become a significant public health concern in the 21^st century. Perceived stress is one of the most important psychological factors affecting physical illnesses such as diabetes. Stressful events can impair self&ndash;care and health behaviors in diabetic patients, resulting in a delay in insulin use, failure to monitor blood sugar properly, and dislike of exercise. Besides its physical effects, diabetes and its stress have adverse psychological effects such as depression and anxiety. One of the important factors in depression is cognitive avoidance. Cognitive avoidance refers to various mental strategies by which individuals change their thinking during social communication. Among these interventions, we can mention mindfulness&ndash;based cognitive therapy. This therapy is one of the third wave cognitive&ndash;behavioral therapies recently used to treat some conditions and mental disorders and promote mental health. According to the research, awareness therapy is effective in perceived stress and cognitive avoidance in type 2 diabetic patients.<br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Methods:</b> The present research was a quasi&ndash;experimental study with a pretest&ndash;posttest design with a control group. The statistical population consisted of all women with diabetes referred to the Birjand Diabetes Center, Birjand City, Iran, from September 2017 to March 2018. A total of 30 eligible volunteers were selected and randomly assigned to the experimental and control groups (each group with 15 participants). The inclusion <span style="color:black">criteria included the patient&#39;s consent to participate in the study, having a minimum literacy, receiving a definitive diagnosis of type 2 diabetes for at least one year, not receiving psychotherapy and medication before entering the study, and being 20 to 50 years old.</span><span style="color:black"> The exclusion criterion included absenteeism for more than three sessions from the treatment sessions. </span>Perceived Stress Scale (Cohen et al., 1983) and Cognitive Avoidance Questionnaire (Sexton & Dugas, 2009) were used to collect pretest and posttest data. Mindfulness&ndash;based cognitive therapy intervention was performed for the experimental group during eight 90&ndash;min sessions, but the control group did not receive any intervention. <span style="color:black">Descriptive statistics (mean and standard deviation) and inferential statistics (the Chi&ndash;square test [to compare the age status and duration of diabetes in the two groups], multivariate and univariate analysis of covariance) were used to analyze the data in SPSS software version 24. The significance level of all tests was considered &alpha; = 0.05. </span></span><br> <b>Results:</b> <span style="color:black">The results showed that by eliminating the effect of pretest, significant differences were observed between experimental and control groups in the mean scores of perceived stress (<i>p</i>=0.018), cognitive avoidance (<i>p</i>=0.009) and its components of suppression <i>(p</i>=0.004), thought substitution (<i>p</i>=0.001), distraction (<i>p</i>=0.032), avoidance of threatening stimuli (<i>p</i>=0.019) and the imaginations related to thoughts (<i>p</i>=0.041). Also, the effectiveness of mindfulness&ndash;based cognitive therapy was obtained on perceived stress (0.242), suppression (0.263), thought substitution (0.340), distraction (0.153), avoidance of threatening stimuli (0.181), the imaginations related to thoughts (0.140) and the overall cognitive avoidance score (0.455) in type 2 diabetic patients.</span><br> <b>Conclusion:</b> According to the results of this study, mindfulness&ndash;based cognitive therapy effectively reduces perceived stress and cognitive avoidance in patients with type 2 diabetes, so that it can be used as an effective intervention method.</span></span></p> شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی, استرس ادراک‌شده, اجتناب شناختی, دیابت نوع دو Mindfulness–Based cognitive therapy, Perceived stress, Cognitive avoidance, Type 2 diabetes 77 77 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-1899-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Khakshoor فاطمه خاکشور شاندیز f.khakshor1398@gmail.com 100319475328460061862 100319475328460061862 No Islamic Azad University, Karaj Branch دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج Sheida Sodagar شیدا سوداگر f.khakshor1398@gmail.com 100319475328460061863 100319475328460061863 Yes Islamic Azad University, Karaj Branch گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج Gholamreza Anani-Sarab غلامرضا عنانی سراب f.khakshor1398@gmail.com 100319475328460061864 100319475328460061864 No Birjand University of Medical Sciences گروه هماتولوژی، دانشگاه علوم‌پزشکی بیرجند Saeed Malihi سعید ملیحی الذاکرینی f.khakshor1398@gmail.com 100319475328460061865 100319475328460061865 No Islamic Azad University, Karaj Branch گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج Asghar Zarban اصغر زربان f.khakshor1398@gmail.com 100319475328460061866 100319475328460061866 No Clinical Biochemistry, Birjand University of Medical Sciences گروه بیوشیمی، دانشگاه علوم‌پزشکی بیرجند