fa اثربخشی برنامهٔ ذهن‌آگاهی مبتنی‌بر کاهش استرس بر بهزیستی روان‌شناختی، تنظیم شناختی هیجان و روابط بین‌فردی مادران کودکان با ناتوانی‌های تحولی توانبخشی Rehabilitation مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>زمینه و هدف:</strong> به‌دلیل اینکه والدین کودکان با ناتوانی‌های تحولی درمعرض سطوح بیشتر استرس و پیامدهای منفی روانی هستند، به‌‌نظر می‌رسد مشارکت والدین در برنامهٔ درمانی می‌تواند این آشفتگی را کم کند؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامهٔ ذهن‌آگاهی مبتنی‌بر کاهش استرس بر بهزیستی روان‌شناختی، تنظیم شناختی و روابط بین‌فردی مادران کودکان با نارسایی‌های تحولی انجام شد.<br> <strong>روش‌بررسی:</strong> پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری را همهٔ مادران کودکان با ناتوانی‌های تحولی تشکیل دادند که در سال ۹۸-۱۳۹۷ در شهر سقز زندگی کردند. نمونهٔ مطالعه‌شده شامل سی نفر از این مادران بود که ازطریق روش نمونه‌گیری دردسترس گزینش شدند و به‌صورت تصادفی در دو گروه (آزمایش و گواه) قرار گرفتند (هر گروه پانزده نفر). ابزار اندازه‌گیری در این پژوهش پرسشنامۀ بهزیستی روان‌شناختی (ریف، ۱۹۸۹)، پرسشنامۀ تنظیم شناختی هیجان (گرانفسکی و کرایچ، ۲۰۰۶) و نسخۀ کوتاه پرسشنامۀ روابط بین‌فردی (بارخام و همکاران، ۱۹۹۶) بود. برای مادران گروه آزمایش هشت جلسهٔ دوساعته برنامهٔ درمانی ارائه شد. این برنامهٔ درمانی با اقتباس و تکیه بر محتوای برنامهٔ ذهن‌آگاهی مبتنی‌بر کاهش استرس (کابات-زین، ۲۰۰۵) و کتاب کار ذهن‌آگاهی مبتنی‌بر کاهش استرس (استاهل و گلداستین، ۲۰۱۹) بود؛ اما گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل کوواریانس تک‌متغیره در نرم‌افزار <span dir="LTR">SPSS</span> در سطح معناداری ۰٫۰۵ استفاده شد.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان داد، آموزش ذهن‌آگاهی مبتنی‌بر کاهش استرس بر تنظیم شناختی هیجان اثربخشی مثبت و معناداری داشت که خود باعث افزایش راهکار‌های سازش‌یافته (۰٫۰۰۱<em><span dir="LTR">p<</span></em>) و کاهش راهکارهای سازش‌نیافته (۰٫۰۰۲=<em><span dir="LTR">p</span></em>) در گروه آزمایش شد؛ همچنین این روش درمانی موجب افزایش بهزیستی روان‌شناختی و کاهش مشکلات روابط بین‌فردی در گروه آزمایش شد (۰٫۰۰۱<em><span dir="LTR">p<</span></em>).<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> براساس یافته‌های پژوهش، روش درمانی ذهن‌آگاهی مبتنی‌بر کاهش استرس بر بهبود تنظیم شناختی هیجان، افزایش بهزیستی روان‌شناختی و کاهش مشکلات روابط بین‌فردی مادران دارای کودکان با ناتوانی‌‌های تحولی اثربخشی دارد.</span></span></p> <div style="text-align: justify;"><strong>Background & Objectives:</strong> The family is a dynamic system where individuals with a sense of belonging and a unique identity enjoy a safe environment. This safe environment protects them socio&ndash;economically and emotionally. The families of children with disabilities are at high risk for having a child with an injury; this problem is encountered when less attention is paid to the health of families. The presence of a family member with a disorder affects the functioning of all family members. The parents of children with developmental disorders experience numerous challenges that expose them to high stress and adverse psychological consequences. Parental involvement in treatment can reduce this confusion. Therefore, the present study aimed to investigate the effects of the Mindfulness&ndash;Based Stress Reduction (MBSR) program on Psychological Wellbeing (PWB), Emotion Regulation (ER), and interpersonal relationships in the mothers of children with developmental disorders.<br> <strong>Methods:</strong> This was a quasi&ndash;experimental study with pretest&ndash;posttest and a control group design. The statistical population included all mothers of children with developmental disabilities who lived in Saqez City, Iran, in 2018&ndash;2019. In total, 100 subjects were recruited for the initial research design by the convenience sampling method. Moreover, with ethical considerations and expressing the research goals, and obtaining informed consent forms, 100 individuals agreed to participate in the research. Many of the selected samples were eliminated based on the inclusion criteria. The final study sample included 30 mothers who were randomly divided into the experimental and control groups (n=15/group). The inclusion criteria of the study included no use of psychotropic drugs, no use of psychological and other counseling interventions, no psychotic disorders, dementia, and intellectual disabilities, alertness, and ability to practice mindfulness, and ability to speak Persian. Measurement tools in this study were the Psychological Well&ndash;Being Scale (Ryff, 1989), Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (Granefski & Kraaij, 2006), and Short Version of Inventory of Interpersonal Problems (Barkham et al., 1996). The experimental group received eight 2&ndash;hour MBSR sessions. This treatment program was performed based on the content of the MBSR program (Kabat&ndash;Zinn, 2005) and MBSR workbook (Estahl and Goldstein, 2019); however, the control group received no intervention. Moreover, descriptive statistics (mean & standard deviation) and inferential statistics, including univariate Analysis of Covariance (ANCOVA) were used in SPSS to analyze the obtained data. The significance level of the tests was considered 0.05.<br> <strong>Results:</strong> The current research results suggested the positive and significant effects of MBSR on ER, leading to improved adaptive ER strategies (<em>p</em><0.001) and decreased maladaptive ER strategies (<em>p</em>=0.002) in the experimental group. Furthermore, MBSR increased PWB (<em>p</em><0.001) and reduced interpersonal relationship problems in the experimental group (<em>p</em><0.001).<br> <strong>Conclusion:</strong> According to the research findings, the MBSR program was effective in improving ER, increasing PWB, and reducing the problems of interpersonal relationships in the mothers of children with developmental disabilities.</div> ذهن‌آگاهی, بهزیستی روان‌شناختی, تنظیم شناختی هیجان, روابط بین‌فردی Mindfulness, Psychological wellbeing, Emotion regulation, Interpersonal relationships 97 97 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-1912-1&slc_lang=fa&sid=1 Farogh Satori فاروق ساتوری faroghsatori@yahoo.com 100319475328460044674 100319475328460044674 No Islamic Azad University, Tehran گروه روان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی Mojtaba Amiri Majd مجتبی امیری مجد amirmajd@abhariau.ac.ir 100319475328460044675 100319475328460044675 Yes Department of Psychology, Faculty of Humanities, Abhar Branch, Islamic Azad University گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ علوم انسانی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی Parisa Tajalli پریسا تجلی par.tajali@iauctb.ac.ir 100319475328460044676 100319475328460044676 No Department of Exceptional Child Psychology, Faculty of Humanities, Tehran Center, Islamic Azad University گروه روان‌شناسی کودکان استثنایی، دانشکدهٔ علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی Khadijeh Abolmaali خدیجه ابوالمعالی abolmali@riau.ac.ir 100319475328460044677 100319475328460044677 No Faculty of Humanities, Roudehen Branch, Islamic Azad University دانشکدهٔ روان‌شناسی، دانشکدهٔ علوم انسانی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی