Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa بررسی اثربخشی روان‌شناسی مثبت‌نگر و ایمن‌سازی درمقابل استرس بر میزان اضطراب و پیروی از درمان در بیماران مبتلا به آسم Examining the Effectiveness of Positive Psychology and Stress Inoculation on Anxiety and Adherence to Treatment in Patients with Asthma روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: عوامل روان‌شناختی بسیاری در بروز و وخامت بیماری آسم دخیل است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی ایمن‌سازی درمقابل استرس و روان‌شناسی مثبت‌نگر بر اضطراب و پیروی از درمان بیماران مبتلا به آسم انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با استفاده از طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری را تمامی بیماران مبتلا به آسم مراجعه‌کننده به بیمارستان میلاد تهران در سال ۱۳۹۸ تشکیل دادند. از بین آن‌ها ۴۵ نفر از افراد واجد شرایط براساس معیارهای ورود و خروج و داوطلب مشارکت با شیوهٔ نمونه‌گیری دردسترس وارد مطالعه شدند و به‌صورت تصادفی در سه گروه پانزده‌نفرۀ آموزش روان‌شناسی مثبت‌نگر، آموزش ایمن‌سازی درمقابل استرس و گواه قرار گرفتند. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از سیاههٔ اضطراب بک (بک و همکاران، ۱۹۸۸) و مقیاس پیروی از درمان موریسکی (موریسکی و همکاران، ۱۹۸۶) صورت گرفت. داده‌ها با روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر، آزمون‌های تعقیبی توکی و بونفرونی، آزمون‌های تحلیل واریانس و خی‌دو در سطح معناداری ۰٫۰۵ ازطریق نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۲ تحلیل شد. یافته‌ها: تحلیل واریانس متغیرهای اضطراب و پیروی از درمان برای اثر زمان، اثر گروه و اثر زمان*گروه معنادار بود (۰٫۰۰۱>p). آموزش روان‌شناسی مثبت‌نگر و آموزش ایمن‌سازی درمقابل استرس بر اضطراب و پیروی از درمان مؤثر بود (۰٫۰۰۱>p). همچنین در متغیرهای اضطراب (۰٫۰۱۷=p) و پیروی از درمان (۰٫۰۰۱>p) بین دو نوع آموزش تفاوت معنادار وجود داشت. در گروه‌های آزمایش، میانگین نمرات متغیرهای مذکور در مراحل پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری با پیش‌آزمون داشت (۰٫۰۰۱>p)، اما تفاوت معناداری بین مراحل پس‌آزمون و پیگیری در میانگین نمرات متغیرهای پژوهش مشاهده نشد که حاکی از ماندگاری اثربخشی دو نوع آموزش در مرحلۀ پیگیری بود (۰٫۰۵<p). نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های پژوهش نتیجه گرفته می‌شود، آموزش روان‌شناسی مثبت‌نگر تأثیر بیشتری درمقایسه با آموزش ایمن‌سازی درمقابل استرس بر کاهش اضطراب و افزایش پیروی از درمان بیماران مبتلا به آسم دارد. Abstract Background & Objectives: Asthma is a psychosomatic disease with different physical and mental dimensions, each of which can aggravate the other. Properly treating this disease requires appropriate medical and psychological measures. Psychologists are interested in the widespread prevalence of psychological disorders, especially anxiety and depression, among patients with asthma. Research shows that people with asthma who report more symptoms of anxiety are more likely to need medical treatment, frequent hospitalizations, and emergencies. These people are more incapable of daily activities and show more behavioral problems. One of the most critical issues among patients is adherence to treatment because non –compliance is always an important and multifaceted problem in the field of health. So, the present study aimed to investigate the effectiveness of stress inoculation and positive psychology on anxiety and adherence to treatment in patients with asthma. Methods: The present quasi –experimental study employed a pretest –posttest and three –month follow –up design with a control group. The statistical population included all patients with asthma referred to the specialized and sub –specialized center of Milad Hospital in Tehran City, Iran, in 2019. Of whom, 45 eligible individuals (based on inclusion and exclusion criteria) volunteered to participate in the study. They were randomly assigned to three groups: positive psychology training, stress inoculation training, and the control group. Data were collected using the Beck Anxiety Inventory (Beck et al., 1988) and the Morisky Medication Adherence Scale (Morisky et al., 1986). Positive psychotherapy training was conducted in fourteen 90 –minute sessions twice a week for two months. Immunization training against stress was conducted during nine 90 –minute sessions. No intervention was provided for the control group. Central and dispersion indices such as mean and standard deviation were used to describe the data. For data analysis, repeated measures analysis of variance, Tukey and Bonferroni post hoc tests, analysis of variance, and the Chi –square test were used in SPSS.22 software. The significance level of the tests was considered 0.05. Results: The analysis of variance of variables of anxiety and adherence to treatment was significant for time effect (p<0.001), group effect (p<0.001), and time*group effect (p<0.001). Positive psychology training and stress inoculation training were effective on anxiety (p<0.001) and adherence to treatment (p<0.001). Also, there was a significant difference between the two types of training in variables of anxiety (p=0.017) and adherence to treatment (p<0.001). In the experimental groups, the mean scores of variables of anxiety and adherence to treatment in the posttest and follow –up stages were significantly different from the pretest stage (p<0.001), but there was no significant difference between the posttest and follow –up stages in the mean scores of variables of anxiety (p=0.105) and adherence to treatment (p=0.804), indicating the durability of the effectiveness of the two types of training over time. Conclusion: Based on the findings of this study, positive psychology training had a greater effect on reducing anxiety and increasing adherence to treatment of patients with asthma than stress inoculation training. روان‌شناسی مثبت‌نگر, ایمن‌سازی درمقابل استرس, اضطراب, پیروی از درمان, آسم Positive psychology, Stress inoculation, Anxiety, Adherence to treatment, Asthma 101 101 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-2088-1&slc_lang=fa&sid=1 Azin Gazor آذین گاذر azin.gazoor@yahoo.com 100319475328460058292 100319475328460058292 No PhD Student in Health Psychology, Department of Psychology, UAE Branch, Islamic Azad University, Dubai, United Arab Emirates دانشجوی دکتری روان‌شناسی سلامت، گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات، دبی، امارات متحدهٔ عربی Biuk Tajeri بیوک تاجری btajeri@yahoo.com 100319475328460058293 100319475328460058293 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، البرز، ایران Naser Sobhi Gharameleki ناصر صبحی قرا ملکی aidasobhi@yahoo.com 100319475328460058294 100319475328460058294 No Associate Professor, Department of Psychology, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ روان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران Mohammad Hatami محمد حاتمی hatami513@gmail.com 100319475328460058295 100319475328460058295 No Associate Professor, Department of Psychology, Kharazmi University, Tehran, Iran دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Gholamreza Sarami Foroushani غلامرضا صرامی فروشانی ghrsar2@gmail.com 100319475328460058296 100319475328460058296 No Associate Professor, Department of Psychology, Kharazmi University, Tehran, Iran دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران