Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa بررسی نقش میانجی‌گر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بستر موبایل در رابطهٔ بین خودپنداره و رفتارهای پرخطر در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطهٔ مبتلا به اضطراب اجتماعی The Mediating Role of Mobile-Based Social Media Addiction in the Relationship between Self-Concept and High-Risk Behaviors in Adolescents with Social Anxiety روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article زمینه و هدف: هنگامی که ارتباطات جدید ازطریق شبکه‌های اجتماعی مجازی با سیستم کنترل مهاری نابالغ در نوجوانان همراه می‌شود، تلفن‌های هوشمند می‌توانند به‌طور بالقوه برای نوجوانان اعتیادآور باشند. این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجی‌گر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بستر موبایل در رابطهٔ بین خودپنداره و رفتارهای پرخطر در نوجوانان مبتلا به اضطراب اجتماعی انجام ‌شد. روش‌بررسی: روش پژوهش حاضر، توصیفی و طرح پژوهش همبستگی از نوع مدل معادلات ساختاری بود. جامعهٔ آماری را تمامی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطهٔ شهر تهران تشکیل دادند که در سال تحصیلی ۹۹-۱۳۹۸ مشغول به تحصیل بودند. از بین آن‌ها ۲۵۴ نفر مبتلا به اضطراب اجتماعی به‌روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند. این افراد به پرسشنامهٔ اضطراب‌ اجتماعی (کانور و همکاران، ۲۰۰۰)، مقیاس خودپندارهٔ کودکان و نوجوانان پیرز-هریس (پیرز و هریس، ۱۹۶۳)، مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی (زاده‌محمدی و همکاران، ۱۳۹۰) و پرسشنامهٔ اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی‌بر موبایل (خواجه‌احمدی و همکاران، ۱۳۹۵) پاسخ دادند. برای تحلیل داده‌ها ضریب همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS نسخهٔ ۲۲ و AMOS نسخهٔ ۲۲ به‌کار رفت. سطح معناداری آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد، رابطهٔ مستقیم خودپنداره با اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بستر موبایل (۰٫۰۰۱>p، ۰٫۴۷-=β) و رابطهٔ مستقیم اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بستر موبایل با رفتارهای پرخطر (۰٫۰۰۱>p، ۰٫۴۱=β) معنا‌دار بود؛ همچنین مسیر غیرمستقیم خودپنداره به رفتارهای پرخطر ازطریق متغیر میانجی اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی معنادار بود (۰٫۰۰۱>p، ۰٫۱۹۶-=β). شاخص‌های نکویی برازش از برازش مطلوب الگوی پژوهش با داده‌های گردآوری‌شده حمایت کردند (۳٫۱۷=X2/df، ۰٫۹۸=CFI، ۰٫۹۸=GFI، ، ۰٫۹۵=AGFI، ۰٫۰۶۶=RMSEA). نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های پژوهش نتیجه گرفته می‌شود که اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بستر موبایل تأثیر خودپنداره را بر رفتارهای پرخطر میانجی‌گری می‌کند. تقویت خودپندارهٔ مثبت، احتمال اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بستر موبایل را کاهش می‌دهد و درنتیجه گرایش ‌به رفتارهای پرخطر را در نوجوانان کم می‌کند. <div style="text-align: justify;">Background & Objectives: The main feature of adolescence is independence from parents; during which, some adolescents may engage in risky behaviors. Adolescents attempt to experience different behaviors, imitate roles, have independence from parents, and in some cases, ignore the rules. These are often associated with high–risk behaviors; thus, adolescence is referred to as the period of risk–taking. The concept is may play a role in preventing high–risk behaviors. A structure related to self is self–concept. Adolescents are fascinated by embracing new technology, like a smartphone. Therefore, smartphones can potentially be addictive to adolescents. Accordingly, this study aimed to investigate the mediating role of mobile–based social network addiction in the relationship between self–concept and high–risk behaviors in adolescents with social anxiety. Methods: The present correlational study applied structural equation modeling. The statistical population of the present study included all female second high school students (10th to 12th grades) in Tehran City, Iran, in the academic year of 2019–2020. Of them, 358 volunteers were selected by convenience sampling method to participate in the study. To determine the sample size, as in modeling research, 10–15 individuals are required per obvious variable and based on the determined variables, 358 subjects were selected. Excluding incomplete and distorted questionnaires, the remaining 254 questionnaires were analyzed. The inclusion criteria of this study included being 10th–12th–grade students and having no history of serious biopsychological illnesses, requiring medication use, i.e., determined by a school counselor and reviewing students' records. The exclusion criteria of this study were having biopsychological conditions, receiving pharmacotherapy, as well as dissatisfaction with participation in the research. After explaining the objectives of the research, providing the informed consent form, and assuring the confidentiality of information, the study subjects completed a Social Phobia Inventory (Connor et al., 2000), Piers–Harris Children’s Self–Concept Scale (Piers & Harris, 1963), Iranian Adolescents Risk Scale (Zadeh Mohammadi et al., 2011) and an addiction to mobile questionnaire based on social networks (Khajeh Ahmadi et al., 2017). Pearson correlation coefficient and structural equation model were applied in SPSS and AMOS to analyze the research data at the significance level of 0.05. Results: The present study findings revealed that self–concept had reverse and significant relationship with social network addiction (r=–0.027, p<0.001) and high–risk behaviors (r=–0.046, p<0.001). Moreover, addiction to social networks and high–risk behaviors were directly and significantly correlated (r=0.041, p<0.001). Furthermore, a direct and significant relationship was observed between self–concept and addiction to mobile–based social networks (β=–0.47, p<0.001), as well as addiction to mobile–based social networks and high–risk behaviors (β=0.41, p<0.001). The indirect path of self–concept to high–risk behaviors was significant through addiction to social networks (β = –0.196, p<0.001). The goodness of fit indices supported the optimal fit of the research model with the collected data (X2/df=3.17, CFI=0.98, GFI=0.98, AGFI=0.95, RMSEA=0.066). Conclusion: In conclusion, mobile–based social media addiction mediates the effect of self–concept on high–risk behaviors. By strengthening the positive self–concept, the odds of addiction to mobile–based social networks decreases; as a result, it reduces the tendency to risky behaviors in adolescents.</div> اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در بستر موبایل, خودپنداره, رفتارهای پرخطر, اضطراب اجتماعی Mobile–Based social network addiction, Self–Concept, High–Risk behaviors, Social anxiety 116 116 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-2218-1&slc_lang=fa&sid=1 Leila Sadri لیلا صدری leilasadri99@yahoo.com 100319475328460044626 100319475328460044626 No Department of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University گروه روان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی Mansooreh Shahriari Ahmadi منصوره شهریاری احمدی man.shahriyar@iauctb.ac.ir 100319475328460044627 100319475328460044627 Yes Department of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad. University گروه روان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی Parisa Tajali پریسا تجلی P_tajalli@yahoo.com 100319475328460044628 100319475328460044628 No Department of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad. University گروه روان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی