Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر تاب آوری بر حسب میزان هوش هیجانی Determining the Effectiveness of Mindfulness on Resiliency by Moderating Role of Emotional Intelligence in Masters' Students of Psychology of Islamic Azad University, Tehran Science Research Branch روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه‌ و هدف: دانشجویان قشر پویاتر جامعه هستند و سلامت ‌روان زمینهٔ عملکرد بهینهٔ آنان را فراهم می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر تاب‌آوری دانشجویان برحسب هوش‌ هیجانی اجرا شد. روش‌بررسی: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه و دورۀ پیگیری سه‌ماهه بود. جامعهٔ هدف را دانشجویان کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی در سال ۹۹-۱۳۹۸ دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران تشکیل دادند که ۱۲۰ نفر از آن‌ها با استفاده از پرسش‌نامهٔ هوش‌ هیجانی بار-آن (بار-آن، ۱۹۸۰) به‌طور هدفمند به دو گروه با هوش ‌هیجانی پایین (شصت نفر با هوش‌ هیجانی کمتر از σ۳-μ) و هوش ‌هیجانی بالا (شصت نفر با هوش‌ هیجانی بیشتر از σ۳+μ) تفکیک شدند. نمونه‌ها در هریک از این گروه‌ها به‌شیوهٔ تصادفی‌ ساده در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه سی نفر) قرار گرفتند. قبل ‌از اجرای مداخله، آزمودنی‌ها مقیاس تاب‌آوری کانر-دیویدسون (کانر و دیویدسون، ۲۰۰۳) را تکمیل کردند. سپس برای گروه آزمایش در هشت جلسه آموزش ذهن‌آگاهی به‌طور گروهی ارائه شد. پس ‌از اجرای مداخله و سه ماه بعد، مجدد اندازه‌گیری تاب‌آوری در هر دو گروه انجام گرفت. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر، آزمون تعقیبی توکی و آزمون خی‌دو در سطح معناداری ۰٫۰۵=α به‌کمک نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۲ استفاده شد. یافته‌ها: تحلیل واریانس برای عامل درون‌گروهی زمان (۰٫۰۰۱>p) و عامل بین‌گروهی هوش هیجانی (۰٫۰۰۱>p) و عامل بین‌گروهی مداخلهٔ ذهن‌آگاهی (۰٫۰۰۱>p) معنادار بود. در گروه آزمایش میانگین نمرات متغیر تاب‌آوری در مراحل پس‌آزمون و پیگیری به‌طور معناداری بیشتر از پیش‌آزمون بود (۰٫۰۰۱>p). همچنین در در میانگین نمرات متغیر تاب‌آوری، تفاوت معناداری بین مراحل پس‌آزمون و پیگیری مشاهده نشد (۰٫۷۷۵=p) که حاکی‌از ماندگاری درمان ذهن‌آگاهی بر بهبود تاب‌آوری در مرحلهٔ پیگیری بود. نتیجه‌گیری: آموزش ذهن‌آگاهی می‌تواند نقش مؤثری در بهبود تاب‌آوری با تعدیل اثر هوش ‌هیجانی دانشجویان ایفا کند. Abstract Background & Objectives: Due to the high importance of mental health in different sections of society and the pivotal role of psychology, promoting students' mental health can help uphold mental health in society. Mindfulness is one of the factors affecting self–acceptance and positive interaction with others. They are necessary elements to develop mental health. Mindfulness means moment–by–moment awareness of thoughts, feelings, behaviors, and the environment. Mindfulness–based interventions, considered one of the third–wave cognitive–behavioral therapies, emphasize flexible attention, openness, and curiosity. As an ability to confront difficult situations and a flexible response to the pressures of daily life, resilience is among the examples of mental health. Emotional intelligence, on the other hand, is one of the psychological characteristics of an individual that includes a set of emotions and abilities that increase a person's ability to cope, control, and create proper functioning in self–awareness, social awareness, relationship management, and self–management. This study investigated mindfulness's effectiveness on resiliency with emotional intelligence as the moderator. Methods: The research method was quasi–experimental with a pretest–posttest and a 3–month follow–up design with a control group. The study's target population consisted of psychology students who were studying at Islamic Azad University, Tehran Science Research Branch, in the academic year 2019–2020. Data were collected using the Bar–On Emotional Quotient Inventory (cited in 26). A total of 60 students with an emotional quotient less than 3 standard deviations below the mean and 60 students with an emotional quotient more than 3 standard deviations above the mean were purposively selected (a total number of 120 subjects). They were randomly assigned to the experimental (30 subjects) and control groups (30 subjects). Before the intervention, the experimental group completed the Conner–Davidson Resilience Scale (CD–RIS) (Conner & Davidson, (2003). Then, the experimental group received 8 sessions of mindfulness, whereas the control group did not receive any intervention. After the mindfulness treatment, the resiliency of the control and experimental group students was measured again (immediately and 3 months later). Central and dispersion indices such as mean and standard deviation were used to describe the variables. It is worth mentioning that variance analysis with repeated measurements, the Tukey post hoc test, and the Chi–square test were used for data analysis. Statistical analysis was done using SPSS version 22 software. The significance level of the tests was considered 0.05. Results: The findings showed that analysis of variance was significant for the intragroup factor of time (p<0.001), the intergroup factor of emotional intelligence (p<0.001), and the intergroup factor of mindfulness intervention (p<0.001). In the experimental group, the average scores of the resilience variable in the posttest and follow–up phases were significantly higher than in the pretest (p<0.001). Also, no significant difference was observed between the follow–up and post–test stages in the average scores of the resilience variable (p=0.775), which indicated the persistence of mindfulness therapy in improving resilience in the follow–up phase. Conclusions: According to the findings, mindfulness training can play a significant role in improving the resilience of students by moderating the role of emotional intelligence. ذهن‌آگاهی, تاب‌آوری, هوش‌ هیجانی Mindfulness, Resiliency, Emotional intelligence 36 36 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-1933-3&slc_lang=fa&sid=1 Behzad Rostami Sani بهزاد رستمی ثانی behzadsani@yahoo.com 100319475328460061664 100319475328460061664 No Group of Personality Psychology, Faculty of Literature, Humanities, and Social Sciences, Islamic Azad University, Research and Science Branch, Tehran, Iran گروه روان‌شناسی شخصیت، دانشکدهٔ ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Aboutaleb Seadatee Shamir ابوطالب سعادتی شامیر saseadatee@srbiau.ac.ir, 100319475328460061665 100319475328460061665 Yes Assistant Professor of Educational Psychology, Faculty of Literature, Humanities, and Social Sciences, Research and Science Branch, Tehran, Iran استادیار روان‌شناسی تربیتی، دانشکدهٔ ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Alireza Mohmmadi Aria علی رضا محمدی آریا asuostat@yahoo.com 100319475328460061666 100319475328460061666 No Assistant Professor of Educational Psychology, Department of Pre-School Education, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran استادیار روان‌شناسی تربیتی، گروه آموزشی پیش از دبستان، دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی، تهران، ایران