Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa اثربخشی درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و خودانتقادی دختران نوجوان با تجربهٔ سوگ طلاق والدین The Effectiveness of Acceptance and Commitment-Based Therapy on Cognitive Regulation of Emotion and Self-criticism in Adolescent Girls Experiencing Parental Divorce Mourning روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: طلاق به‌منزلهٔ مهم‌ترین شاخص آشفتگی زناشویی، فقط موجب آسیب به فرایندهای روان‌شناختی زوجین نمی‌شود، بلکه به سلامت روان‌شناختی فرزندان نیز آسیب می‌رساند؛ بنابراین پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و خودانتقادی دختران نوجوان با تجربهٔ سوگ طلاق والدین انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه و دورۀ پیگیری سه‌ماهه بود. جامعهٔ آماری را تمامی نوجوانان ۱۴تا۱۶ سال دختر از خانواده‌های طلاق ساکن شهر تهران در سال ۱۳۹۸ تشکیل دادند. از این جامعه سی نفر به‌روش نمونه‌گیری هدفمند به‌عنوان نمونه وارد مطالعه شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه پانزده نفر) قرار گرفتند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه‌ٔ تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و کرایج، ۲۰۰۶) و سیاهه‌ٔ آثار سوگ (هوگان و همکاران، ۲۰۰۱) و مقیاس سطوح خودانتقادی (تامپسون و زوروف، ۲۰۰۴) بود. گروه آزمایش هشت جلسه درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد (‌فرمن و هربرت، ۲۰۰۹) را دریافت کرد؛ اما گروه گواه در فهرست انتظار قرار گرفت. برای ‌تحلیل داده‌ها از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی سطح معناداری ۰٫۰۵ به‌کمک نرم‌افزار SPSS استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد، در گروه آزمایش، تفاوت میانگین نمرات راهبردهای انطباقی و غیرانطباقی تنظیم شناختی هیجان و خودانتقادی در پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیش‌آزمون-پیگیری به‌لحاظ آماری معنادار بود (۰٫۰۰۱>p)؛ اما تفاوت میانگین آن‌ نمرات در پس‌آزمون-پیگیری غیرمعنادار بود (۱٫۰۰=p). همچنین تفاوت میانگین راهبردهای انطباقی و غیرانطباقی تنظیم شناختی هیجان و خودانتقادی در گروه آزمایش درمقایسه با گروه گواه به‌لحاظ آماری معنادار بود (۰٫۰۰۱>p). نتیجه‌گیری: باتوجه به نتایح پژوهش حاضر، درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد بر کاهش خودانتقادی و مؤلفه‌های غیرانطباقی تنظیم شناختی هیجان به‌طور مثبت تأثیرگذار است؛ همچنین بر افزایش مؤلفه‌های انطباقی تنظیم شناختی هیجان تأثیر مثبت و بهبوددهنده دارد؛ بنابراین، درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد می‌تواند به‌عنوان روشی مداخله‌ای در فرزندان نوجوان خانواده‌های طلاق استفاده شود. Abstract Background & Objectives: The family's warm and emotional atmosphere is threatened by conflict, fighting, and parental divorce. Divorce is the most significant indicator of marital turmoil and is one of the most stressful sources that can disrupt people's cognitive structures. Divorce in the family does not only harm the psychological processes of the couple but also injures the psychological health of the children. One of the effects and consequences of family disputes like divorce is emotional disorders in children, which reduces their quality of life. Also, self–criticism in children is one of the consequences of grief caused by parents' divorce in children. Since psychological injuries caused by divorce in family members appear persistently and affect their well–being, the necessity of psychological interventions is raised. One of the interventions that can affect the cognitive regulation of emotion and self–criticism in children of divorced families is acceptance and commitment therapy. Therefore, the present study was conducted to investigate the effectiveness of acceptance and commitment–based therapy on cognitive regulation of emotion and self–criticism in adolescent girls experiencing parental divorce mourning. Methods: The current research method was quasi–experimental and employed a pretest–posttest and a 3–month follow–up design with a control group. The statistical population included all teenagers aged 14–16 from divorced families living in Tehran City, Iran, in 2018. The sampling method was purposeful, and 30 people were selected as a sample based on the inclusion and exclusion criteria. The inclusion criteria were as follows: female gender, being between 14 and 16 years old, scoring above the cut–off point on the Grief Reaction Checklist (180 and above), and being in a divorced family. The exclusion criteria were as follows: withdrawal from participation in the study and absence of more than two therapy sessions. Data were gathered in two groups via (pretest, posttest, and follow–up) via the Grief Reaction Checklist (Hogan et al., 2001), the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (Garnefski & Kraaij, 2006), and the Levels of Self–criticism Scale (Thompson & Zuroff, 2004). The experimental group received eight sessions of acceptance and commitment therapy (Forman and Herbert, 2008), and the control group was put on the waiting list to receive the intervention sessions if they tended after the end of the research. After completing the training period, a posttest was administered to both the experimental and control groups, and three months after the end of the intervention sessions, the experimental group was followed up again with research tools. Participants were assured that the results would be used only for research work and that the information and data would remain confidential. Data analysis was performed using descriptive statistics, including mean, standard deviation, and inferential statistics, including analysis of variance with repeated measures and Bonferroni post hoc test in SPSS software version 22. The significance level of statistical tests was set at 0.05. Results: The results showed that in the experimental group, the difference in the mean scores of adaptive and maladaptive strategies of cognitive emotion regulation and self–criticism in the pretest–posttest and pretest–follow–up was statistically significant (p<0.001). However, the difference in the mean scores in the posttest–follow–up was not significant (p=1.00). Also, the difference in the mean scores of adaptive and maladaptive strategies of cognitive emotion regulation and self–criticism in the experimental group was statistically significant compared to the control group (p<0.001). Conclusion: According to the results of the present study, acceptance and commitment therapy positively reduce self–criticism and maladaptive components of cognitive emotion regulation. It also has a positive and improving effect on increasing the adaptive components of cognitive emotion regulation. Therefore, acceptance and commitment therapy can be used as an intervention method in adolescent children of divorced families. درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد, تنظیم شناختی هیجان, خودانتقادی, طلاق والدین Acceptance and commitment therapy, Cognitive emotion regulation, Self–criticism, Grief 132 132 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-11-2509-1&slc_lang=fa&sid=1 Sahar Gholami سحر غلامی sahargholami67@gmail.com 100319475328460064692 100319475328460064692 No PhD Student in General Psychology, Central Tehran branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Farnaz Keshavarzi فرناز کشاورزی ارشدی f.keshavarzi@iauctb.ac.ir 100319475328460064693 100319475328460064693 Yes Associate Professor, Department of Clinical Psychology, Central Tehran branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشیار گروه روان‌شناسی بالینی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Parvaneh Mohamadkhani پروانه محمدخانی pa.mohammadkhani@uswer.ac.ir 100319475328460064694 100319475328460064694 No Professor, Department of Psychology, Faculty of Behavioral Sciences and Mental Health, University of Social Welfare and Rehabilitation Science, Tehran, Iran استاد گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ علوم رفتاری و سلامت روان، دانشگاه علوم توان‌بخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران Fariba Hasani فریبا حسنی hasani.fariba@gmail.com 100319475328460064695 100319475328460064695 No Assistant Professor, Department of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. استادیار گروه روان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران