Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa خودناتوان‌سازی تحصیلی براساس باورهای فراشناختی و کمال‌گرایی باتوجه به نقش واسطه‌ای جهت‌گیری هدف در دانش‌آموزان دورهٔ دوم متوسطه Academic Self-handicapping Based on Metacognitive Beliefs and Perfectionism Regarding the Mediating Role of Goal Orientation توانبخشی Rehabilitation مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: خودناتوان‌سازی در دانش‌آموزان ازجمله عوامل دخیل در نبود پیشرفت تحصیلی به‌شمار می‌آید. تحقیق حاضر با هدف مدل‌سازی خودناتوان‌سازی تحصیلی براساس باور‌های فراشناختی و کمال‌گرایی باتوجه به نقش واسطه‌ای جهت‌گیری هدف در دانش‌آموزان دورهٔ دوم متوسطهٔ شهر ارومیه انجام شد. روش‌بررسی: روش تحقیق حاضر توصیفی‌تحلیلی از نوع همبستگی بود که در قالب مدل‌سازی معادلات ساختاری صورت گرفت. جامعهٔ آماری پژوهش را تمامی دانش‌آموزان دورهٔ دوم متوسطهٔ شهر ارومیه تشکیل ‌دادند. از این میان ۸۲۷ نفر به‌عنوان نمونه به‌روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسش‌نامهٔ باورهای فراشناختی (ولز و کارترایت-هاتون، ۲۰۰۴)، پرسش‌نامهٔ کمال‌گرایی (هویت و فلت، ۱۹۹۱)، مقیاس خودناتوان‌سازی تحصیلی (میدگلی و همکاران، ۱۹۹۶) و پرسش‌نامهٔ جهت‌گیری اهداف (میدگلی و همکاران، ۱۹۹۸) بود. برای تحلیل داده‌ها از آزمون همبستگی پیرسون و روش مدل‌سازی‌ معادلات ساختاری و به‌طور خاص از روش بوت‌استراپ استفاده شد. تحلیل داده‌ها در نرم‌افزارهای SPSS نسخهٔ ۲۶ و AMOS نسخهٔ ۲۴ و سطح خطای ۰٫۰۵ انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد، بدون دخالت متغیر میانجی جهت‌گیری هدف، ضریب مسیر مستقیم بین باورهای فراشناختی (۰٫۰۲۳=p، ۰٫۴۹=β) و کمال گرایی (۰٫۰۰۶=p، ۰٫۵۸=β) با خودناتوان‌سازی تحصیلی معنادار به‌دست آمد. جهت‌گیری هدف بر رابطهٔ بین باورهای فراشناختی و خودناتوان‌سازی تحصیلی دانش‌آموزان اثر میانجیگری داشت (۰٫۰۰۵=p، ۰٫۲۴۸=β)؛ همچنین جهت‌گیری هدف بر رابطهٔ بین کمال‌گرایی و خودناتوان‌سازی تحصیلی دانش‌آموزان، دارای اثر میانجی بود (۰٫۰۰۹=p، ۰٫۴۸۸-=β). شاخص‌های نکویی برازش حاکی‌از برازش مناسب مدل پژوهش بود (۰٫۹۲۹=GFI، ۰٫۹۳۹=CFI، ۰٫۹۱۴=NFI، ۰٫۰۵۱=RMSEA). نتیجه‌گیری: باتوجه به یافته‌ها نتیجه‌گیری می‌شود که با دخالت متغیر میانجی جهت‌گیری هدف، باورهای فراشناختی و کمال‌گرایی بر خود ناتوان‌سازی تحصیلی دانش‌آموزان تأثیر معنا‌داری دارند. Abstract Background & Objectives: The learners' interactions in the educational environment are usually identified as an important factor and fundamental resource in expressing emotional experiences, including self–handicapping. Academic self–handicapping is a less–known strategy used to justify failure. Some factors like metacognitive beliefs and perfectionism are related to this factor. Metacognition is a multi–aspect concept that refers to psychological structures, event knowledge, and procedures involved in the control and explanation. Perfectionism refers to self–destructive thoughts and behaviors that aim to direct goals toward becoming extreme and unreal. The concept of goal orientation indicates a coherent pattern of the person's beliefs, attributions, and emotions that leads people to have different tendencies to the situations. The present research was conducted to determine the role of metacognitive beliefs and perfectionism in predicting academic self–handicapping by mediating goal orientation in senior high school students in Urmia City, Iran. Methods: This correlational study has a descriptive–analytical design using structural equation modeling. The statistical population included all the senior high school students in Urmia, totaling 30984. Of them, 827 students were selected by randomized cluster sampling method. The sample was selected from 69 male schools and 77 female schools. The data collection tools included Self–handicapping Scale (Midgley et al., 1996), Goal Orientation Questionnaire (Midgley et al., 1998), Metacognitive Beliefs Questionnaire (MCQ–30) (Wells & Cartwright–Hatton, 2004), and Perfectionism Questionnaire (Hewitt & Flett, 1991). The present study used the mean and standard deviation to summarize and describe the data. The structural equation modeling method, specifically the bootstrap method, was used to investigate goal orientation's mediating role. Data analysis was done in SPSS version 26 and AMOS version 24 software at a significant level of 0.05. Results: The results showed that without the intervention of the mediating variable of goal orientation, the direct path coefficients between metacognitive beliefs (p=0.023, β=0.49) and perfectionism (p=0.006, β=0.58) were significant with academic self–handicapping. The results showed that goal orientation had a mediating effect on the relationship between metacognitive beliefs and students' academic self–handicapping (p=0.005, β=0.248). Also, goal orientation had a mediating effect on the relationship between perfectionism and students' academic self–handicapping (p=0.009, β=–0.488). The goodness of fit indices indicated the appropriate fit of the research model (GFI=0.929, CFI=0.939, NFI=0.914, RMSEA=0.051). Conclusion: According to the findings, the intervention of the mediating variable of goal orientation, metacognitive beliefs, and perfectionism has significant effects on the academic self–handicapping of students. باورهای فراشناختی, کمال‌گرایی, خودناتوان‌سازی تحصیلی, جهت‌گیری هدف, دانش‌آموزان Metacognitive beliefs, Perfectionism, Academic self–handicapping, Goal orientation, Students 11 11 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-11-2699-1&slc_lang=fa&sid=1 Naser Ghaffarzadeh ناصر غفارزاده naserghafarzadeh@yahoo.com 100319475328460055254 100319475328460055254 No PhD Student in Educational Psychology, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران Rana Sakene Azari رعنا ساکن آذر sakenazari@iausa.ac.ir 100319475328460055255 100319475328460055255 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Sarab Branch, Sarab, Iran استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سراب، سراب، ایران Mohammad Azad Abdollahpour محمد آزاد عبدالله پور a.abdollahpour@iau-mahabad.ac.ir 100319475328460055256 100319475328460055256 No Assistant Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Mahabad Branch, Mahabad, Iran استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد، مهاباد، ایران Naeimeh Moheb نعیمه محب moheb@iaut.ac.ir 100319475328460055257 100319475328460055257 No Assistant Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران