Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مقایسهٔ اثربخشی درمان‌های شناختی-رفتاری و پذیرش و تعهد بر مشکلات روان‌شناختی و بهزیستی ذهنی مادران دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم Comparing the Effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy and Treatment Based on Acceptance and Commitment on Psychological Problems, Mental Wellbeing of Mothers with Children Affected with Autism Spectrum Disorder روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: با وجود انجام مطالعات متعدد دربارۀ مشکلات روان‌شناختی و بهزیستی ذهنی مادران دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، انجام پژوهش در زمینهٔ مقایسهٔ اثربخشی درمان‌‌های شناختی-رفتاری و پذیرش و تعهد بر متغیرهای مذکور در مادران یادشده، مغفول مانده است؛ ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف مقایسهٔ اثربخشی درمان‌های شناختی-رفتاری و پذیرش و تعهد بر مشکلات روان‌شناختی و بهزیستی ذهنی مادران دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم صورت گرفت. روش‌بررسی: پژوهش حاضر به‌شیوهٔ نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه و دورۀ پیگیری انجام شد. جامعهٔ آماری را تمامی مادران دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم مراجعه‌کننده به انجمن اوتیسم استان گیلان در سال ۱۳۹۸ به تعداد ۱۵۶ نفر تشکیل دادند. از بین آن‌ها، ۵۱ نفر از افراد داوطلب واجد شرایط به‌صورت تصادفی در سه گروه هفده‌نفری (درمان شناختی-رفتاری، درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد، گواه) وارد مطالعه شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها، مقیاس اضطراب، افسردگی و استرس (لاویبوند و لاویبوند، ۱۹۹۵) و پرسش‌نامهٔ بهزیستی ذهنی (کی‌یز و ماگیارمو، ۲۰۰۳) به‌کار رفت. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در سطح معناداری ۰٫۰۵ در نرم‌افزار SSPS نسخهٔ ۲۴ تحلیل شد. یافته‌ها: تفاوت معنادار بین درمان‌های شناختی-رفتاری و پذیرش و تعهد با گروه گواه برای مشکلات روان‌شناختی و بهزیستی ذهنی مشاهده شد (۰٫۰۰۱>p)؛ اما بین اثربخشی درمان‌های مذکور تفاوت معناداری وجود نداشت (۰٫۰۵<p). میانگین‌های پیش‌آزمون با پس‌آزمون و پیگیری، تأثیر درمان‌های مذکور را بر متغیرهای پژوهش نشان داد (۰٫۰۰۱>p). همچنین تفاوت آماری معناداری بین میانگین‌های پس‌آزمون و پیگیری مشاهده نشد که ماندگاری تأثیر درمان‌های مذکور را در مرحلهٔ پیگیری نشان داد (۰٫۰۵<p). نتیجه‌گیری: باتوجه به یافته‌های پژوهش، استفاده از مداخلات مبتنی‌بر درمان شناختی-رفتاری و درمان پذیرش و تعهد سبب کاهش مشکلات روان‌شناختی و افزایش بهزیستی ذهنی در مادران دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم می‌شود. همچنین بین اثربخشی درمان‌های مذکور بر مشکلات روان‌شناختی و بهزیستی ذهنی تفاوت معناداری وجود ندارد. Abstract Background & Objectives: Nervous stress caused by children's developmental and behavioral defects, such as autism spectrum disorder (ASD), negatively impacts individual and family life and damages parental efficiency. Numerous studies have been performed on psychological problems and the mental wellbeing of mothers with children with ASD. However, no study compared the effectiveness of cognitive–behavioral therapy with acceptance and commitment therapy based on psychological and mental health problems of mothers with ASD children. This study aimed to compare the effectiveness of cognitive–behavioral therapy and treatment based on acceptance and commitment on psychological problems and mental wellbeing of mothers with ASD children. Methods: The present quasi–experimental study has a pretest–posttest and follow–up design with a control group. The study's statistical population included all mothers with children with ASD (boys and girls), referred to the Autism Association of Guilan Province, Iran, in 2019 (N=156 mothers). Among the study population, 51 mothers whose children received a definitive diagnosis of ASD and scored higher than the cut–off point (31.5) in psychological problems and a low score (90) in mental wellbeing were selected. They were randomly assigned to three groups of 17 mothers in each group: the cognitive–behavioral therapy group, the acceptance and commitment–based treatment group, and the control group. For the intervention groups, 12 sessions of 60 minutes of cognitive–behavioral therapy (one session every 5 days for a total of 2 months) and treatment based on acceptance and commitment, 8 sessions of 60 minutes (one session per week for a total of 2 months) were held. In this study, the following tools and protocols were used to collect the required data as well as therapeutic interventions: Depression Anxiety Stress Scale (Lovibond & Lovibond, 1995), Mental Wellbeing Questionnaire (Keyes & Magyar–Moe, 2003), Cognitive–Behavioral Therapy Protocol (Hawton et al., 1990), and acceptance and commitment Therapy Protocol (Hayes et al., 1999). Regarding the descriptive statistics, mean and standard deviation, and regarding the inferential statistics, repeated measures analysis of variance and Bonferroni post hoc test were performed using SPSS24 software. The significance level was considered 0.05 for all tests Results: The results showed that cognitive–behavioral therapy and acceptance and commitment therapy decreased psychological problems (p<0.001) and improved mental wellbeing (p=0.049). Also, the group × time interaction caused a decrease in psychological problems (p<0.001) and an increase in mental wellbeing (p<0.001) over time compared to the control group. According to the Bonferroni post hoc test, there was a significant difference between cognitive–behavioral therapy and acceptance and commitment therapy with the control group for both variables of psychological problems and mental wellbeing (p<0.001). However, there was no significant difference between the effectiveness of the mentioned therapies in reducing psychological problems (p=0.628) and improving mental wellbeing (p=0.920). Also, the average scores of the pretest with posttest and pretest with follow–up showed the effect of cognitive–behavioral therapy and acceptance and commitment therapy on reducing psychological problems and improving mental wellbeing (p<0.001). There was no statistically significant difference between the average scores of the posttest and follow–up stages for the variables of psychological problems (p=0.124) and mental wellbeing (p=0.176), which showed the persistence of the effects of the mentioned treatments in the follow–up stage. Conclusion: According to the research findings, using interventions based on cognitive–behavioral therapy and acceptance and commitment reduces psychological problems and improves mental wellbeing in mothers with children with ASD. Also, there is no significant difference between the effectiveness of cognitive–behavioral therapies and the acceptance and commitment on psychological problems and mental wellbeing of mothers with ASD children. درمان شناختی-رفتاری, درمان پذیرش و تعهد, مشکلات روان‌شناختی, بهزیستی ذهنی, اختلال طیف اوتیسم Cognitive–behavioral therapy, Acceptance and commitment therapy, Psychological problems, Mental wellbeing, Autism spectrum disorder 236 236 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-2822-1&slc_lang=fa&sid=1 Shabnam Agha-Virdinejad شبنم آقاویردی نژاد alikabini2@gmail.com 100319475328460062168 100319475328460062168 No PhD Student in General Psychology, Department of Psychology, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران Bahman Akbari بهمن اکبری akbari@iaurasht.ac.ir 100319475328460062169 100319475328460062169 Yes Professor, Department of Psychology, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran استاد، گروه روان‌شناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران Abbas Sadeghi عباس صادقی sadeghi-a@yahoo.com 100319475328460062170 100319475328460062170 No Associate Professor, Department of Psychology, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran; Associate Professor, Department of Counseling, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran دانشیار، گروه روان‌شناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران؛ دانشیار، گروه مشاوره، دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران