fa طراحی و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسش‌نامهٔ سلامت روان رانندگان تاکسی‌رانی آنلاین روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <div> <div id="_com_1" uage="JavaScript"> <div> <p id="_com_1" style="text-align: justify;" uage="JavaScript"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></b><span lang="FA"> رانندگان تاکسی‌رانی آنلاین نیازمند صلاحیت‌های شناختی و روان‌شناختی هستند که باید سنجیده شود تا کیفیت خدمات این بخش ارتقا یابد. هدف پژوهش حاضر طراحی و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسش‌نامهٔ سلامت روان رانندگان تاکسی‌رانی آنلاین بود. </span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش‌بررسی:</span></b><span lang="FA"> این پژوهش از نوع ابزارسازی و هنجاریابی بود که در سال ۱۴۰۰ انجام شد. در بخش کمی، جامعهٔ آماری پژوهش را رانندگان تاکسی‌های آنلاین در شهر تهران تشکیل دادند. تعداد نمونه تقریباً شش برابر تعداد سؤال‌ها در نظر گرفته شد که با احتساب ریزش نمونه، چهارصد نفر به‌صورت دردسترس انتخاب شدند. درنهایت ۳۱۱ پرسش‌نامهٔ تکمیل‌شده به‌دست آمد. ابزار پژوهش، پرسش‌نامهٔ سلامت روان رانندگان تاکسی‌رانی آنلاین بود. این پرسش‌نامه توسط پژوهشگران مطالعۀ حاضر و پس از ارزیابی جامعی از مفاهیم سلامت روان مرتبط با وضعیت رانند‌گان تدوین شد. به‌منظور بررسی روایی محتوایی، نسبت روایی محتوا (</span><span dir="LTR">CVR</span><span lang="FA">) و شاخص روایی محتوا (</span><span dir="LTR">CVI</span><span lang="FA">) به‌کار رفت. برای بررسی روایی سازه و تعیین ساختار عاملی پرسش‌نامه، تحلیل عاملی اکتشافی به‌روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی با چرخش واریمکس انجام شد. بررسی همسانی درونی به‌شیوهٔ محاسبهٔ ضریب آلفای کرونباخ و پایایی به‌شیوهٔ بازآزمایی (با فاصلهٔ دو هفته) صورت گرفت. تحلیل داده‌ها به‌کمک نرم‌افزار </span><span dir="LTR">SPSS</span><span lang="FA"> نسخۀ ۲۱ در سطح معناداری ۰٫۰۵ انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها:</span></b><span lang="FA"> نسبت روایی محتوا (</span><span dir="LTR">CVR</span><span lang="FA">) برای پرسش‌نامه در دامنهٔ ۰٫۶۰تا۱درصد و شاخص روایی محتوا (</span><span dir="LTR">CVI</span><span lang="FA">) برابر با ۰٫۷۰ برآورد شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد، این پرسش‌نامه هفت عامل را شامل می‌شود و مجموع درصد واریانس تجمعی عامل‌ها برابر با ۵۸٫۷۵درصد است. ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسش‌نامه برابر با ۰٫۸۵ و ضریب باز‌آزمایی نیز برای خرده‌مقیاس‌ها در دامنهٔ ۰٫۶۹تا۰٫۸۴ قرار داشت و ضریب باز‌آزمایی کل پرسش‌نامه برابر با ۰٫۶۶ به‌دست آمد. </span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌گیری:</span></b><span lang="FA"> نسخهٔ فارسی پرسش‌نامهٔ سلامت روان رانندگان تاکسی‌رانی آنلاین، از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است؛ ازاین‌رو این پرسش‌نامه می‌تواند به‌منظور ارزیابی سلامت روان افراد مشغول به فعالیت در شرکت‌های تاکسی‌رانی آنلاین، استفاده شود. </span></span></span></span></span><br> &nbsp;</p> </div> <div style="text-align: justify;"><div></div></div> </div> </div> <div style="text-align: justify;"><div></div></div> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="unicode-bidi:embed"><b>Background & Objective:</b> Driving and providing services to passengers is not a new topic, but providing these services by online operators is relatively new. The analysis of traffic accidents has shown that the development of technical methods and driving equipment has not effectively reduced injuries and accidents. Human factors, including drivers&rsquo; mental health still play a significant role. Therefore, behavioral and psychological evaluation of human resources of any group, especially those directly related to the client, is essential. Considering that the relationship between mental health and driving behaviors is significant and requires comprehensive psychological studies, many researchers in developed countries have studied driving behavior. Still, little research has been done on behavior in developing countries such as Iran and there is a research gap in this field. So, the present study was conducted to design and develop a mental health questionnaire for drivers working for online taxi operators.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Methods: </b>The present study was has an instrumentation design with standardization. The research was conducted in two parts: qualitative and quantitative. The qualitative section was dedicated to preparing and compiling the research questionnaire. We studied all books, articles, and dissertations related to mental health, especially drivers&rsquo; mental health. In the second step, the relevant data were extracted by thematic analysis techniques and driver &ndash;related mental health components. This process was continued until data saturation. The validity and reliability of the &ldquo;Online Taxi Driver Mental Health Questionnaire&rdquo; were examined in the quantitative section. The statistical population consisted of taxi drivers working for online operators in Tehran City, Iran. To determine the content validity, the content validity ratio (CVR) and content validity index (CVI) were employed. To evaluate the construct validity and determine the factor structure of the study tool, exploratory factor analysis was performed. The Cronbach alpha coefficient was calculated to determine the internal consistency on 311 completed questionnaires. To evaluate the reliability via the test &ndash;retest method, 50 drivers who had responded to the questionnaire in the previous stage were asked to complete the questionnaire again after two weeks. The retest coefficient was calculated using the obtained data. The significance level in the tests was considered 0.05.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Results:</b> Results based on CVR showed that questions 5, 6, 8, 21, 28, 33, 43, and 49 were unnecessary. The CVR for 46 items of the questionnaire ranged from 0.60 to 1%. CVI was estimated to be 0.70. Exploratory factor analysis was used to evaluate the construct validity. Considering that the KMO value was 0.918 and the significance level of the Bartlett test was 0.001, it was permissible to continue and use other stages of factor analysis. The results of factor analysis showed that this questionnaire includes seven factors and the total cumulative variance of the factors was 58.75%. According to the factor load of questions, there were six questions for the stress tolerance factor, six questions for the impulse control factor, five questions for the emotional stability factor, five questions for the effective communication factor, seven questions for the flexibility factor, six questions for the conscientiousness factor, and six questions for the anger management factor. The Cronbach alpha coefficient for questions ranged from 0.71 to 0.88; it ranged from 0.83 to 0.90 for subscales, and 0.85 for the whole scale. The coefficient of test interval for subscales ranged from 0.69 to 0.84, and the coefficient of test interval of the whole scale was 0.66.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Conclusion:</b> The results showed that the &ldquo;Online Taxi Driver Mental Health Questionnaire&rdquo; has acceptable validity and reliability. Accordingly, this questionnaire can assess the mental health of drivers working in online taxi companies.</span></span></span></p> روان‌سنجی, سلامت روان, رانندگان, تاکسی‌رانی آنلاین Psychometrics, Mental health, Drivers, Taxi drivers working for online taxi operators 42 42 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-45-3&slc_lang=fa&sid=1 Ali Farahani علی فراهانی Alifarahani23@gmail.com 100319475328460048601 100319475328460048601 Yes Faculty of Psychology and Educational Sciences, Tehran University دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران Golrokh Davaranpoor Fard گلرخ داوران پور فرد G.davaran@gmail.com 100319475328460048602 100319475328460048602 No Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران Navid Aeineh نوید آیینه navid.aeineh@gmail.com 100319475328460048603 100319475328460048603 No Tehran University دانشگاه تهران MohammadHanif Dasoomi محمد حنیف دسومی mh.dasoomi@srbiau.ac.ir 100319475328460048604 100319475328460048604 No Transportation Planning, SRB University دانشگاه علوم و تحقیقات تهران