Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مقایسهٔ اثربخشی آموزش‌های مدیریت خشم و فرزندپروری بر کنش‌های اجرایی کودکان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی Comparing the Effectiveness of Anger Management and Parenting Training on Executive Functions in Children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی از اختلالات بسیار شایع عصبی‌تحولی دوران کودکی است که بر جنبه‌های شناختی و رفتاری افراد مبتلا تأثیر سوء دارد. بدین‌ترتیب پژوهش حاضر با هدف مقایسهٔ اثربخشی آموزش‌های مدیریت خشم و فرزندپروری بر کنش‌های اجرایی کودکان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی انجام شد. روش‌بررسی: پژوهش حاضر نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با دو گروه آزمایش و یک گروه گواه بود. جامعه آماری را تمامی دانش‌آموزان پسر با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی مدارس ابتدایی شهر تهران و مادران آن‌ها در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ تشکیل دادند. از بین آن‌ها ۳۶ نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری دردسترس به‌عنوان نمونه انتخاب شدند و به‌تصادف در سه گروه دوازده‌نفره (گروه آموزش مدیریت خشم، گروه آموزش مهارت‌های فرزندپروری، گروه گواه) قرار گرفتند. ابزارهای گردآوری داده‌های پژوهش پرسش‌نامهٔ درجه‌بندی کانرز-فرم معلم (کانرز، ۱۹۹۰) و پرسش‌نامهٔ رتبه‌بندی رفتاری کنش‌های اجرایی-فرم والدین (جیویا و همکاران، ۲۰۰۰) بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری در محیط SPSS نسخهٔ ۲۲ انجام شد. یافته‌ها: آموزش مدیریت خشم بر خرده‌مقیاس‌های سازمان‌دهی و بازداری کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی مؤثر بود (۰٫۰۵>p). همچنین آموزش مدیریت خشم درمقایسه با آموزش فرزندپروری اثربخشی بیشتری بر خرده‌مقیاس سازمان‌دهی در کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی داشت (۰٫۰۵>p)؛ اما اثربخشی آموزش فرزندپروری بر خرده‌مقیاس‌های سازمان‌دهی و بازداری در کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی تأیید نشد. نتیجه‌گیری: می‌توان نتیجه گرفت، روش مدیریت خشم بر بهبود مؤلفهٔ سازمان‌دهی کنش‌های اجرایی کودکان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی تأثیر معناداری دارد؛ لذا روش مذکور ازطریق آرامش‌آموزی و تلقینات مثبت می‌تواند توسط متخصصان برای بهبود توانایی‌های شناختی ازقبیل کنش‌های اجرایی در این کودکان استفاده شود. Abstract Background & Objectives: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most  common neurodevelopmental disorders in childhood that affects the cognitive and behavioral features of people. This study aimed to compare the effectiveness of anger management and parenting training on executive functions in children with attention deficit hyperactivity disorder. Methods: The present study was quasi–experimental with a pretest–posttest design. The study was conducted on one control group and two experimental groups. The study population included all male students with attention deficit hyperactivity disorder studying in primary schools in Tehran City, Iran, and their mothers in the academic year 2020–2021. Of these students and their mothers, 36 people were selected using the available sampling method. They were randomly assigned to three groups (12 students in the anger management training group, 12 mothers in the parenting skills training group, and 12 students in the control group). The inclusion criteria were as follows: male students studying in primary schools, students diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder based on the study screening test, without concurrent developmental or other mental disorders, not under medication and psychological interventions in the last year, and consent of parents and students for study participation. The exclusion criteria included more than two sessions of absence from the educational sessions, withdrawal from treatment, or non–cooperation in the study. Data collection tools of this study included Connors’ Rating Scale Questionnaire –Teacher Form (Connors, 1970) and Behavior Rating Inventory of Executive Function–Parent Form (Gioia et al., 2000). The obtained data were studied using analysis of covariance in the SPSS22. The significance level was set at p values less than 0.05. Results: The results showed that anger management training was effective in improving the organizational component of executive functions in children with attention deficit hyperactivity disorder (p<0.05). Anger management training was more effective than parenting skills training (p<0.05). Conclusion: It can be concluded that anger management training had no significant effect on improving executive functions; however, it significantly improved the organizational component of executive functions in children with attention deficit hyperactivity disorder. Specialists can use relaxation training and positive inception to improve cognitive features such as executive functions in children with attention deficit hyperactivity disorder. مدیریت خشم, فرزندپروری, کنش‌های اجرایی, کودکان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی Anger management, Parenting, Executive functions, Children with attention deficit hyperactivity disorder 134 134 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-494-3&slc_lang=fa&sid=1 Sepideh Hashemzadeh سپیده هاشم زاده sepide.hashemzade@gmail.com 100319475328460063150 100319475328460063150 No PhD Student in Psychology, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran دانشجوی دکتری گروه روان‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران Mahboubeh Taher محبوبه طاهر mahboobe.taher@uma.ac.ir 100319475328460063151 100319475328460063151 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران Hakimeh Aghaee حکیمه آقایی h.aghaei@iau_shahrood.ac.ir 100319475328460063152 100319475328460063152 No Assistant Professor, Department of Psychology, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران Abbass Ali Hossein Khanzadeh عباسعلی حسین خانزاده khanzadehabbas@guilan.ac.ir 100319475328460063153 100319475328460063153 No Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران