Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa طراحی و ارزیابی اثربخشی مداخلهٔ روان‌شناختی خانواده‌محور بر تقویت جاذبه‌های زوجیت در والدین، نشاط معنوی، عملکرد تحصیلی و نگرش به ازدواج در فرزندان دختر Designing and Evaluating the Impact of Family-Based Psychological Intervention on Strengthening the Marriage Appeals in Parents and Their Daughter’s Spiritual Vitality, Educational Performance, and Attitude Toward Marriage روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: والدین نخستین مربیان و الگوی فرزندان هستند؛ ازاین‌رو توجه به نهاد خانواده دارای اهمیت است. پژوهش حاضر باهدف طراحی و ارزیابی اثربخشی مداخلهٔ روان‌شناختی خانواده‌محور بر تقویت جاذبه‌های زوجیت در والدین، نشاط معنوی، عملکرد تحصیلی و نگرش به ازدواج در فرزندان دختر انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری را تمامی دانش‌آموزان دختر و والدین آن‌ها (پدر و مادر هر دو) در پایه‌های دهم و یازدهم و دوازدهم در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ تشکیل دادند. شصت دانش‌آموز واجد شرایط از پنج مدرسه در مناطق یک، دو، پنج، نُه و هجده شهر تهران، به‌روش نمونه‌گیری تصادفی وارد مطالعه شدند. در گروه آزمایش به والدین (پدر و مادر هر دو) سی نفر از دانش‌آموزان برنامهٔ روان‌شناختی خانواده‌محور آموزش داده شد. والدین سی نفر دیگر در گروه گواه آموزشی دریافت نکردند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها، مقیاس رضایت‌مندی زوجیت افروز (افروز، ۱۳۸۹)، مقیاس نشاط معنوی افروز (افروز، ۱۳۹۵)، مقیاس عملکرد تحصیلی فام و تیلور (فام و تیلور، ۱۹۹۹) و مقیاس نگرش به ازدواج روزن و براتن (براتن و روزن، ۱۹۹۸) بود. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی با سطح معناداری ۰٫۰۵ انجام شد. یافته‌ها: براساس نتایج، در گروه آزمایش تأثیر مداخله بر نمرات رضامندی زوجیت والدین، نگرش به ازدواج، نشاط معنوی و عملکرد تحصیلی فرزندان معنادار بود (۰٫۰۰۱>p). در گروه آزمایش، بین مراحل پیش‌آزمون با پس‌آزمون و پیگیری در متغیرهای مذکور تفاوت معنادار مشاهده شد (۰٫۰۰۱>p). همچنین بین مراحل پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معنادار وجود نداشت که حاکی‌از ماندگاری مداخله در مرحلهٔ پیگیری بود. نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های مطالعه، آموزش برنامهٔ روان‌شناختی خانواده‌محور بر بهبود رضامندی زوجیت والدین، عملکرد تحصیلی، نشاط معنوی و نگرش فرزندان به ازدواج مؤثر است. Abstract Background & objectives: Parents are the first role models for children. Thus, paying attention to family institution is essential. This research aims to design and evaluate the impact of family–based psychological intervention on strengthening the appeals of marriage in parents and their daughter’s spiritual vitality, educational performance, and attitude toward marriage. Methods: The current research was quasi–experimental, employing a pretest–posttest and follow–up design. The study’s statistical population included all secondary school female students and their parents living in Tehran City, Iran, during the 2021–2022 academic year. Five girl high schools of education districts 1, 2, 5, 9, 18 of Tehran were randomly selected. From the students of these schools, 60 eligible students (who scored less than 120 on the educational performance scale and less than 150 on the spiritual vitality scale) were randomly selected as the research samples. Parents of 30 students in the experimental group were taught a family–based psychological program. The program was delivered in ten 120–minute sessions. The control group did not undergo any intervention. A follow–up test was performed one month after the posttest to assess the stability of the intervention. The study tools used in this research were the Afrooz Marital Satisfaction Scale (2010), the Afrooz Spiritual Vitality Scale (2016), the Rosen and Brateen Marital Attitude Scale (1998), and the Educational Performance Pham–Taylor test (1999). Data analysis was performed using descriptive statistics (mean, standard deviation, frequency, and percentage) and inferential statistics (analysis of variance with repeated measures and Bonferroni post hoc test)in SPSS software version 22. The significance level for all tests was set at p ≤ 0.05. Results: The analysis of variance of all variables (marital satisfaction, educational performance, spiritual vitality, and attitude toward marriage) was significant for intragroup (time) (p<0.001) and intergroup (p=0.042) factors. Thus, for variables of marital satisfaction, educational performance, spiritual vitality, and attitude toward marriage, there was a significant difference between the experimental and control groups during the research stages, indicating the effect of the intervention. The results showed that the mean marital satisfaction score in the experimental group in the posttest was more than in the pretest (p<0.001). Also, marital satisfaction in the follow–up stage significantly differed from the pretest (p<0.001). There was no significant difference between the posttest and follow–up (p=0.463). The mean score of the attitude toward marriage in the experimental group in the posttest was more than that in the pretest (p<0.001). Also, the attitude toward marrige in the follow–up stage significantly differed from the pretest (p<0.001). There was no significant difference between the posttest and follow–up (p=0.597). Results indicated that the mean score of spiritual vitalityin the experimental group in the posttest was more than in the pretest (p<0.001). Also, spiritual vitality in the follow–up stage was significantly different from the pretest (p<0.001). There was no significant difference between the posttest and follow–up (p=0.198). Also, the mean educational performance score in the posttest experimental group was more than that in the pretest (p<0.001). In addition, educational performance in the follow–up stage was significantly different from the pretest (p<0.001). There was no significant difference between the posttest and follow–up (p=0.560), indicating the stable effect of teaching a family–based psychologycal program in the follow–up stage on the mentioned variables. Conclusion: Based on the study findings, family–based psychological intervention effectively improves marriage appeal in parents and their daughter’s spiritual vitality, educational performance, and attitude toward marriage. <div aria-label="Page Break" class="cke_pagebreak" contenteditable="false" data-cke-display-name="pagebreak" data-cke-pagebreak="1" style="page-break-after:always" title="Page Break"></div> رضایتمندی زوجیت, نشاط معنوی, عملکرد تحصیلی, نگرش به ازدواج Marital satisfaction, Spiritual vitality, Educational performance, Attitude toward marriage 43 43 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3166-1&slc_lang=fa&sid=1 Gholam Ali Afrooz غلامعلی افروز afrooz@ut.ac.ir 100319475328460062648 100319475328460062648 No Distinguished Professor, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran استادممتاز دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران مسعود غلامعلی لواسانی lavasani@ut.ac.ir 100319475328460062649 100319475328460062649 No Associate Professor, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran دانشیار دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Razieh Sotoudeh راضیه ستوده razieh_so@yahoo.com 100319475328460062647 100319475328460062647 Yes PhD Student in Educational Psychology, Kish International Campus, University of Tehran, Kish, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران