Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa تأثیر تحریک قشر پشتی‌جانبی پیش‌پیشانی مغز و مقایسهٔ آن با برنامهٔ ذهن‌آگاهی بر توجه و بیش‌فعالی در کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی Effect of the Dorsolateral Prefrontal Cortex Stimulation and Comparing It with Mindfulness Program on Attention and Hyperactivity of Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder توانبخشی Rehabilitation مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: نقص توجه و بیش‌فعالی دو علامت اولیه در کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی است. باتوجه به توسعهٔ روش‌های جدید برای کاهش آسیب‌های کودکان در این جمعیت، پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر تحریک قشر پشتی‌جانبی پیش‌پیشانی مغز و مقایسهٔ آن با برنامهٔ ذهن‌آگاهی بر توجه و بیش‌فعالی در کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی انجام شد. روش‌بررسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری بود. جامعهٔ آماری را کودکان ۷تا۱۰سالهٔ مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی&rlm; مراجعه‌کننده به کلینیک روان‌پزشکی کودکان در کرمانشاه تشکیل دادند.&rlm; درمجموع ۴۵ کودک ۷تا۱۰سالهٔ مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی داوطلب واجد شرایط در مطالعه وارد شدند و به‌طور تصادفی در سه گروه تحریک قشر پشتی‌جانبی پیش‌پیشانی و تمرین ذهن‌آگاهی و تحریک ساختگی قرار گرفتند. در پیش‌آزمون والدین مقیاس درجه‌بندی سوانسون، نولان و پلهام (سوانسون و همکاران، ۱۹۸۰) را&rlm; تکمیل کردند. اجرای مداخلات در پانزده جلسه بود که گروه‌های تمرینی به مداخلات مدنظر پرداختند. بلافاصله بعد از جلسهٔ پانزدهم، پس‌آزمون و پیگیری در دو دورهٔ یک‌ماهه و شش‌ماهه انجام گرفت. داده‌ها بااستفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری تکراری و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۴ در سطح معناداری ۰٫۰۵ تحلیل شد. یافته‌‌ها: اثر اصلی زمان و اثر اصلی گروه بر نقص توجه و بیش‌فعالی معنادار بود (۰٫۰۰۱≥p). نتایج آزمون تعقیبی نشان داد، در هر دو گروه مداخله‌ای، نمرات نقص توجه و بیش‌فعالی در پس‌آزمون و پیگیری کاهش معناداری درمقایسه با پیش‌آزمون داشت (۰٫۰۰۱≥p). این کاهش به‌طور معناداری در گروه تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای مغز بیشتر از گروه برنامهٔ ذهن‌آگاهی بود (۰٫۰۰۱≥p). نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های پژوهش، تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای مغز در ناحیهٔ قشر پشتی‌جانبی پیش‌پیشانی مغز درمقایسه با برنامهٔ ذهن‌آگاهی در بهبود علائم نقص توجه و بیش‌فعالی و ماندگاری آن‌ها برتری دارد. Abstract Background & Objectives: Attention deficit and hyperactivity are the two early symptoms in children with Attention–Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD). Mindfulness–based interventions are among the strategies used in various studies in recent years to treat this disorder. Despite promising evidence of their efficacy, no consistent results have been obtained regarding the possible treatment outcome. A recent meta–analysis on the effectiveness of mindfulness–based therapies has shown a moderate reduction in ADHD symptoms. Recent studies highlight the relevance of noninvasive brain stimulation for modulating cortical excitability. On the other hand, transcranial direct current stimulation (tDCS) is a brain stimulation technique by which a weak direct current applied on the scalp modulates cortical excitability by shifting resting neuronal membrane potential. This study aims to compare the effectiveness of mindfulness interventions and transcranial direct electrical stimulation on symptoms of children with ADHD. Methods: This quasi–experimental study employs a pretest–posttest with a 1.5–year follow–up design. It was conducted among children aged 7 to 10 years with ADHD referred to the Children's Psychiatry Clinic in Kermanshah City, Iran. A total of 45 boys and girls were selected to participate in the present study and were randomly assigned to three groups: tDSC stimulation, mindfulness training, and sham stimulation. In the pretest phase, parents completed the standard questionnaire on attention–deficit hyperactivity disorder. The intervention phase was carried out in 15 sessions where the training groups dealt with the desired interventions. Immediately after the 15th stimulation session, the posttest stage and follow–up were conducted in 1 and 6 months. The data was analyzed using the analysis of variance test with repeated measurements (composite analysis of variance) and post hoc Bonferroni test in SPSS version 24 software at a significance level of 0.05. Results: Analysis of variance with repeated measurement (3 groups x 4 measurement steps) was used to analyze attention deficit and hyperactivity symptoms. Results showed that the main effect of time and group were significant for attention deficit and hyperactivity (p≤0.001). The post hoc Bonferroni test results showed that in both intervention groups, the scores of attention deficit and hyperactivity in the posttest and follow–up stages significantly decreased compared to the pretest (p≤0.001). This decrease was significantly higher in the transcranial brain direct electrical stimulation group than in the mindfulness program group (p≤0.001). Conclusion: According to the research findings, direct transcranial electrical stimulation of the brain in the dorsolateral prefrontal cortex (DLPFC) region of the brain was superior to the mindfulness program in improving and perpetuating the symptoms of attention deficit. DLPFC hypoactivity is hypothesized to underlie attention deficits, impaired inhibitory control, and executive dysfunction in ADHD. Therefore, the pathophysiological rationale for therapeutic tDCS is to increase DLPFC activation by anodal stimulation. بیش‌فعالی, تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای, ذهن‌آگاهی, نقص توجه Hyperactivity, Transcranial direct electrical stimulation, Mindfulness, Attention deficit 57 57 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3423-1&slc_lang=fa&sid=1 Namaan Moradizadeh نعمان مرادی زاده moradizade.namaan@gmail.com 100319475328460062617 100319475328460062617 Yes PhD Student, Department of Motor Behavior, University of Tehran, Tehran, Iran دانشجوی دکتری، گروه رفتار حرکتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Mahmoud Sheikh محمود شیخ msheikh@ut.ac.ir 100319475328460062618 100319475328460062618 No Professor, Department of Motor Behavior, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran استادتمام گروه رفتار حرکتی، دانشکدهٔ تربیت‌بدنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Fazlollah Bagherzadeh فضل الله باقرزاده Bagherzad@ut.ac.ir 100319475328460062619 100319475328460062619 No Associate Professor, Department of Motor Behavior, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran دانشیار گروه رفتار حرکتی، دانشکدهٔ تربیت‌بدنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Davoud Homenian داود حومینیان hominian@ut.ac.ir 100319475328460062620 100319475328460062620 No Associate Professor, Department of Motor Behavior, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran دانشیار گروه رفتار حرکتی، دانشکدهٔ تربیت‌بدنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران