Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa تدوین الگوی نارسایی توجه نوجوانان مقطع متوسطهٔ اول براساس پویایی و بی‌تابی روانی با میانجیگری هوش تجربی Compiling a Model of Attention Deficit among Teenagers in the First Secondary Level based on Dynamics and Mental Impatience with the Mediation of Experimental Intelligence روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: باتوجه به تأثیر مهارت‌های شناختی بر جنبه‌های مختلف هوش و برعکس، می‌توان گفت که برخی از جنبه‌های هوش از مؤلفه‌های هیجان اندیشه تأثیر می‌پذیرد و با علائم نقص توجه/بیش‌فعالی رابطه دارد؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی نارسایی توجه نوجوانان مقطع (دورۀ) متوسطهٔ اول براساس پویایی و بی‌تابی روانی با میانجیگری هوش تجربی انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش حاضر از نوع همبستگی و به‌طور ویژه تحلیل مسیر بود. نمونهٔ مطالعه را نوجوانان مبتلا به اختلال نارسایی توجه در دورهٔ متوسطهٔ اول شهر تهران در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۰ تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای، دویست نفر از این دانش‌آموزان انتخاب شدند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها، مقیاس نقص توجه/بیش‌فعالی بزرگسالان (سازمان بهداشت جهانی، ۲۰۰۵) و پرسش‌نامهٔ هیجان اندیشه (کاظمی حقیقی، ۱۳۸۹) و آزمون مکعب‌ها (کهس، ۱۹۲۰) بود. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۶ و تحلیل مسیر با نرم‌افزار AMOS نسخۀ ۲۴ صورت گرفت. سطح معناداری آزمون‌ها در این پژوهش ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. یافته‌ها: اثر مستقیم بی‌تابی روانی بر نارسایی توجه، مثبت و معنادار (۰٫۰۰۶=p، ۰٫۱۵=β) و بر هوش تجربی، منفی و معنادار (۰٫۰۰۱>p، ۰٫۳۷-=β) بود. اثر مستقیم پویایی بر هوش تجربی، مثبت و معنادار (۰٫۰۰۱>p، ۰٫۲۴=β) و اثر مستقیم هوش تجربی بر نارسایی توجه، منفی و معنادار (۰٫۰۰۱=p، ۰٫۴۹-=β) بود. اثر غیرمستقیم پویایی بر نارسایی توجه به‌واسطهٔ هوش تجربی، منفی و معنادار (۰٫۰۰۴=p، ۰٫۱۱-=β) و اثر غیرمستقیم بی‌تابی روانی بر نارسایی توجه به‌واسطهٔ هوش تجربی، مثبت و معنادار (۰٫۰۰۱=p، ۰٫۱۸=β) بود. شاخص‌های نکویی برازش، برازش خوب مدل پیشنهادی را نشان دادند (۰٫۰۷۳=df/۲χ، ۰٫۰۰۱=RMSEA، ۰٫۹۹۹=IFI، ۰٫۹۹۸=NFI، ۰٫۹۹۹=CFI، ۰٫۹۹۸=GFI). نتیجه‌گیری: براساس نتایج پژوهش حاضر، پویایی و بی‌تابی روانی ازطریق هوش تجربی، نارسایی توجه در نوجوانان را پیش‌بینی می‌کنند. Abstract Background & Objectives: Attention–deficit/hyperactivity disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder characterized by excessive inattention, carelessness, hyperactivity, and impulsivity. These otherwise inappropriate behaviors for one’s age are pervasive and destructive. This disorder has various causes with complicated etiology. Given the mutual effects of cognitive skills on different aspects of intelligence, some aspects can be affected by the emotional components of thought, denoting a relationship with ADHD symptoms. Investigating the positive aspects of adolescents with ADHD, such as dynamism and intelligence, and emphasizing these positive aspects can help reduce many psychological, social, and academic problems of adolescents. The current research was conducted to compile a model of attention deficit among teenage students studying in the first level of secondary school based on dynamics and mental impatience with the mediation of experimental intelligence. Methods: The method of the current research was correlational based on path analysis. The statistical population included all adolescents with ADHD studying at the first high school level in Tehran City, Iran, in the 2021–2022 academic year. In this research, using the cluster sampling method, some high schools were initially selected from 22 districts of Tehran. Then, some high schools were selected from the western region. Next, the Adult ADHD Self–Report Scale (ASRS) (World Health Organization, 2005) was given to the students for screening and identifying the students with ADHD. Afterward, 200 students with ADHD willing to cooperate with the researcher were selected as a sample. The inclusion criteria were as follows: informed consent to participate in the research, studying in the first level of high school, and having ADHD based on the Adult ADHD Self–Report Scale (ASRS). The data collection tools were the Adult ADHD Self–Report Scale (ASRS) (World Health Organization, 2005), the Excitement of Thought Questionnaire (Kazemi–Haqiqi, 2009), and the Test of Cubes (Kohs, 1920). This research was analyzed using the Pearson correlation coefficient and path analysis to investigate the relationships between variables with AMOS 24 and SPSS 26 software. Results: The direct effect of mental impatience on attention deficit was positive and significant (p=0.006, β=0.15), but on experimental intelligence, it was negative and significant (p<0.001, β=–0.37). The direct effect of dynamism on experimental intelligence was positive and significant (p<0.001, β=0.24), and the direct effect of experimental intelligence on attention deficit was negative and significant (p=0.001, β=–0.49). The indirect effect of dynamism on attention deficit through experimental intelligence was negative and significant (p=0.004, β=–0.11), and the indirect effect of mental impatience on attention deficit through experimental intelligence was positive and significant (p=0.001, β=0.18). The goodness of fit indices showed a good fit of the proposed model (χ2/df=0.073, RMSEA=0.001, IFI=0.999, NFI=0.998, CFI=0.999, GFI=0.998). Conclusion: According to the findings, dynamism and mental impatience through experimental intelligence predict attention deficit in adolescents. Therefore, the current research results can increase the awareness of teachers, administrators, parents, students, and education officials about ADHD and the importance of experimental intelligence in increasing or decreasing the symptoms of this disorder. نارسایی توجه, پویایی, بی‌تابی روانی, هوش تجربی Attention deficit, Dynamism, Mental impatience, Experimental intelligence 84 84 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3440-1&slc_lang=fa&sid=1 Masoome Bonyadi معصومه بنیادی masoomebonyadi62@gmail.com 100319475328460057560 0009-0004-0723-3875 No PhD Student in Psychology, Department of Psychology, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran دانشجوی دکتری تخصصی روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران Zahra Shabani زهرا شعبانی Shabaniedu@gmail.com 100319475328460057561 0372-5627-9000-0000 Yes Associate Professor, Educational Psychology Department of Education, Research Institute of Education Studies, Tehran, Iran استادیار روان‌شناسی تربیتی گروه تعلیم و تربیت، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، تهران، ایران Seyed Mosa Tabatabaee سید موسی طباطبایی s.mosatabatabaee@semnan.ac.ir 100319475328460057562 100319475328460057562 No Assistant Professor, Cognitive Sciences, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran استادیار گروه علوم شناختی، دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران Mahboobe Taher محبوبه طاهر mahboobe.taher@yahoo.com 100319475328460057563 100319475328460057563 No Assistant Professor, Department of Psychology, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran استادیار گروه روان‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران