Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مقایسهٔ اثربخشی توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای و بازی‌درمانی مبتنی‌بر رویکرد شناختی‌رفتاری بر بازداری رفتاری در کودکان مبتلا به نارسایی توجه/فزون‌کنشی Comparing the Effectiveness of Computer-Assisted Cognitive Rehabilitation and Play Therapy Based on Cognitive Behavioral Approach to Behavioral Inhibition of Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی اختلال شایع‌تر روان‌پزشکی در کودکان و نوجوانان است که بر جنبه‌های شناختی و رفتاری کودکان مبتلا اثر سوء دارد؛ ازاین‌رو، پژوهش حاضر باهدف مقایسهٔ اثربخشی توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای و بازی‌درمانی مبتنی‌بر رویکرد شناختی‌رفتاری بر بازداری رفتاری در کودکان مبتلا به نارسایی توجه/فزون‌کنشی انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری را کودکان ۷تا۱۳ سال تشکیل دادند که در سال ۱۴۰۱ به مراکز روان‌شناسی و روان‌‌پزشکی استان گلستان مراجعه کردند. حجم نمونه بااستفاده از شیوهٔ نمونه‌گیری خوشه‌ای شصت نفر داوطلب واجد شرایط بود. آزمودنی‌ها در سه گروه بیست‌نفره (گروه توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای، گروه بازی‌درمانی مبتنی‌بر رویکرد شناختی‌رفتاری، گروه گواه) وارد مطالعه شدند. ابزارهای گردآوری داده‌های پژوهش مصاحبهٔ بالینی و مقیاس مشکلات رفتاری کودکان کانرز (کانرز، ۱۹۹۰) و تکلیف رایانه‌ای برو/نرو (هافمن و همکاران، ۱۹۸۴) بود. تحلیل داده‌ها با ثبت در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۳ براساس روش آمار استنباطی (آزمون تحلیل کوواریانس و آزمون تعقیبی شفه) در سطح معناداری ۰٫۰۵ انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد، نمرات متغیر بازداری رفتاری در کودکان مبتلا به نارسایی‌توجه/فزون‌کنشی بین دو گروه توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای و بازی‌درمانی مبتنی‌بر رویکرد شناختی‌رفتاری تفاوت معنادار داشت (۰٫۰۰۱>p)؛ همچنین بازی‌درمانی مبتنی‌بر رویکرد شناختی‌رفتاری درمقایسه با توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای مؤثرتر بود (۰٫۰۳۷=p). نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های پژوهش، بازداری رفتاری کودکان مبتلا به نارسایی‌توجه/فزون‌کنشی ازطریق رویکرد بازی‌درمانی شناختی‌رفتاری، بهتر بهبود می‌یابد. پیشنهاد می‌شود شناسایی سایر ناراحتی‌های روان‌شناختی و رفتارهای ناسازگارانهٔ کودکان مبتلا به نارسایی‌توجه/فزون‌کنشی ازطریق این رویکرد صورت گیرد.   Abstract Background & Objectives: Attention–Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) is the most common psychiatric disorder in children and adolescents. Inhibition is one of the important aspects of executive control and mainly refers to situations that require correct actions and controlling and stopping behavior. These abilities play an important role during the process of growth, adjustment, and improvement of acquired skills, so problems in this field have been reported in ADHD. Among the treatment strategies that have been taken into consideration for children who have ADHD is computer–assisted cognitive rehabilitation. Another method of nonpharmacological treatment of ADHD is play therapy techniques with different approaches. Therefore, the present study compared the effectiveness of computer–assisted cognitive rehabilitation and play therapy based on a cognitive–behavioral approach to behavioral inhibition in children with attention–deficit/hyperactivity disorder. Methods: This quasi–experimental study employed a pretest–posttest design with a control group. The statistical population consisted of children aged 7 to 13 who were referred to the psychological and psychiatric centers of Golestan Province, Iran, in 2022. Using the cluster sampling method, the sample size was 60 qualified volunteers divided into three groups of 20 people (computer–assisted cognitive rehabilitation group, play–therapy group based on cognitive behavioral approach, and control group). The inclusion criteria for the research were as follows: confirming the diagnosis of children with ADHD, not taking medicine, and aged 7–13 years. The exclusion criteria from the study included the subject's reluctance to continue participating in the research, physical and motor disability, taking medication, and consecutive absence in more than two sessions of treatment. The research data collection tools included clinical interviews, the Connors Children Behavior Problems Scale (Connors, 1990) to diagnose children with ADHD, and the Go/No–Go computer task (Hoffman et al., 1984) used as a pretest and posttest. In this research, the data collected were entered in SPSS version 23 and analyzed based on inferential statistics (analysis of covariance test and Scheffe's post hoc test) at a significance level of 0.05. Results: The results showed a significant difference in the variable of behavioral inhibition in children with ADHD between computer–assisted cognitive rehabilitation and cognitive–behavioral play therapy (p<0.001). The eta squared of behavioral inhibition was also 0.21. Regarding behavioral inhibition, there was a significant difference between the two groups of cognitive–behavioral play therapy and computer–assisted cognitive rehabilitation (p=0.037), and cognitive–behavioral play therapy was more effective.  Conclusion: According to the findings, the behavioral inhibition of children with ADHD can be improved through the cognitive–behavioral play therapy approach. So, it is suggested that other psychological discomforts and maladaptive behaviors of children with ADHD be examined through this approach. توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای, بازی‌درمانی مبتنی‌بر رویکرد شناختی‌رفتاری, بازداری رفتاری, نارسایی توجه/فزون‌کنشی Computer–assisted cognitive rehabilitation, Play therapy based on a cognitive–behavioral approach, Behavioral inhibition, Attention–deficit/hyperactivity disorder 56 56 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-11-3532-1&slc_lang=fa&sid=1 Behnoush Elahi بهنوش الهی behnush.elahi@yahoo.com 100319475328460062509 100319475328460062509 No PhD Candidate of Psychology, Department of Psychology, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران Bahram Bakhtiari Saeed بهرام بختیاری سعید rastin1357@yahoo.com 100319475328460062510 100319475328460062510 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran استادیار گروه روان‌شناسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران Kazem Shriatnia کاظم شریعت نیا damkazemshariatnia@yahoo.com 100319475328460062511 100319475328460062511 No Assistant Professor, Department of Psychology, Azadshahr Branch, Islamic Azad University, Azadshahr, Iran استادیار گروه روان‌شناسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران Masoomeh Damghani Mir Mahale معصومه دامغانی میر محله damghani_m@yahoo.com 100319475328460062512 100319475328460062512 No Assistant Professor, Department of Psychology, Aliabad Katool Branch, Islamic Azad University, Aliabad Katool, Iran استادیار گروه روان‌شناسی، واحد علی‌آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی‌آباد کتول، ایران