Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa بررسی اثربخشی ‌شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر بهبود توجه انتخابی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص Examining the Effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Improving Selective Attention in Students with Specific Learning Disabilities روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده هدف: کودکان دارای اختلال یادگیری خاص، در توجه انتخابی عملکرد ضعیف‌تری درمقایسه با کودکان عادی دارند؛ بنابراین، پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی ‌شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر بهبود توجه انتخابی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص صورت گرفت. روش‌بررسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری همراه با یک گروه آزمایش و یک گروه کنترل بود. جامعهٔ آماری را تمامی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی معرفی‌شده به مراکز اختلالات یادگیری خاص، در شهر زنجان در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ تشکیل دادند. ازاین‌بین چهل نفر به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و به‌طور تصادفی در گروه‌های‌ آزمایش و کنترل (هر گروه بیست نفر) قرار گرفتند. گروه‌ آزمایش به‌مدت دوازده جلسه مداخلهٔ شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی را دریافت‌‌ کرد و گروه کنترل در لیست انتظار بود. داده‌ها با آزمون‌های رایانه‌ای استروپ (استروپ، ۱۹۳۵) جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌ مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی به‌کمک نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۴ در سطح معناداری ۰٫۰۵ صورت گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد، بعد از ارائهٔ مداخلات شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی، نمرات توجه انتخابی بین گروه آزمایش و گروه کنترل تفاوت معناداری داشت و اثر زمان و اثر گروه بر نمرهٔ توجه انتخابی معنادار بود (۰٫۰۰۱p<). در گروه آزمایش بین میانگین نمرات توجه انتخابی در پیش‌آزمون با پس‌آزمون (۰٫۰۰۳=p) و پیش‌آزمون با پیگیری (۰٫۰۱۴=p) تفاوت معناداری مشاهد شد؛ اما بین پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معنادار نبود (۰٫۱۰۰=p) که پایداری اثر مداخلهٔ شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی را بر متغیر توجه انتخابی در پیگیری نشان داد. نتیجه‌گیری: براساس نتایج، شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر بهبود توجه انتخابی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص، اثر مثبت دارد. پیشنهاد می‌شود مراکز اختلالات یادگیری از شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی به‌عنوان رویکرد درمانی مؤثر در بهبود عملکرد شناختی دانش‌آموزان دارای اختلالات یادگیری خاص استفاده کنند. Abstract Background & Objectives: Specific Learning Disorder (SLD) is a neurodevelopmental disorder that arises from genetic and environmental factors and affects the brain's ability to quickly, accurately, and easily comprehend verbal and nonverbal information. Each year, a significant number of students face difficulties in learning academic subjects due to these disorders, primarily due to executive function deficits such as selective attention impairment. Students with SLD perform weaker in selective attention tests than typically developing students. Given the widespread prevalence of learning disorders among students, they will encounter significant educational challenges without timely diagnosis and treatment. These difficulties can lead to academic failure, dropout, and long–term negative effects on various aspects of personal and social life. Improving selective attention can enhance the academic performance of students with SLD. So far, there has been limited research on the effectiveness of cognitive–based therapy focused on mindfulness in improving selective attention in students with SLD, and there is a clear research gap in this area. The current study aimed to investigate the effectiveness of cognitive–based therapy focused on mindfulness in improving selective attention in students with SLD. Methods: This quasi–experimental study employed a pretest–posttest and follow–up design, including an experimental group and a control group. The statistical population consisted of all elementary school students referred to special education centers for learning disorders in Zanjan City, Iran, during the academic year 2021–2022. These students were diagnosed with specific learning disorders by special education and rehabilitation centers of the Exceptional Education Organization, using clinical interviews and tools such as the fourth version of the Wechsler Intelligence Scale for Children, etc. From the identified population, 40 individuals were purposefully selected and randomly assigned to the experimental and control groups, each consisting of 20 participants. Before the start of interventions, a computerized Stroop test (SCWT) (Stroop, 1935) was administered as a pretest to the experimental and control groups. The experimental group received 12 sessions (2 sessions per week, each lasting 60 minutes) of mindfulness–based cognitive therapy over 6 weeks, while the control group was placed on a waiting list. After completing the training sessions, a posttest was administered to both groups to assess the immediate effects of mindfulness–based cognitive therapy. To examine the retention of the impact of the cognitive training exercises based on mindfulness, a follow–up test was conducted with the participants after a 3–month interval. The research data were analyzed using descriptive and inferential statistics with SPSS 24 software. Descriptive statistics such as means and standard deviations were used at the descriptive level. In contrast, inferential statistics included repeated measures analysis of variance and Bonferroni follow–up test at the inferential level. The significance level of statistical tests was set at 0.05. Results: The results showed that after the implementation of mindfulness–based cognitive interventions, there was a significant difference in selective attention scores between the experimental and control groups, indicating a significant main effect of time and an interaction effect of time and group on selective attention scores (p<0.001). Within the experimental group, there was a significant difference in mean scores of selective attention between pretest and posttest (p=0.003) and between pretest and follow–up (p=0.014). However, no significant difference was found between the posttest and follow–up (p=‌0.100), indicating the sustained effect of mindfulness–based cognitive intervention on the selective attention variable during the follow–up phase. Conclusion: Based on the research findings, mindfulness–based cognitive interventions have positively improved selective attention in students with specific learning disorders. Learning disorder centers are recommended to utilize mindfulness–based cognitive therapy as an effective and cost–efficient therapeutic approach to enhance the cognitive functioning of students with learning disorders. اختلال یادگیری خاص, شناخت‌درمانی مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی, توجه انتخابی Specific learning disorder, Mindfulness–based cognitive therapy, Selective attention 23 23 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-11-3583-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Mohammadlou مریم محمدلو maryam_mohamadlou@yahoo.com 100319475328460065883 100319475328460065883 No PhD Student in Psychology, Faculty of Humanities, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشکدهٔ علوم انسانی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران Nemat Sotoude Asl نعمت ستوده اصل sotodeh1@yahoo.com 100319475328460065884 100319475328460065884 Yes Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ علوم انسانی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران Raheb Ghorbani راهب قربانی R_ghorbani@semums.ac.ir 100319475328460065885 100319475328460065885 No Professor, Department of Social Medicine, Faculty of Medicine, Semnan University of Medical Sciences, Semnan, Iran استادتمام، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکدهٔ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران Siavash Talepasand سیاوش طالع پسند stalepasand@gmail.com 100319475328460065886 100319475328460065886 No Associate Professor, Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran دانشیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران