Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa تعیین اثربخشی آموزش حافظهٔ کاری هیجانی بر کنش‌های اجرایی دانش‌آموزان با نارسایی توجه/فزون‌کنشی Determining the Effectiveness of Emotional Working Memory Training on Executive Functions of Students with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: نارسایی توجه/فزون‌کنشی اختلال شایع عصبی‌‌رشدی است. به باور بسیاری از پژوهشگران، نارسایی توجه/فزون‌کنشی ناشی‌از نارسایی در کنش‌های اجرایی است؛ ازاین‌رو، پژوهش حاضر باهدف تعیین اثربخشی آموزش حافظهٔ کاری هیجانی بر کنش‌های اجرایی دانش‌آموزان دارای نارسایی توجه/فزون‌کنشی انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری پژوهش را دانش‌آموزان مقطع ابتدایی شهر اردبیل با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ تشکیل دادند. از بین آن‌ها سی نفر داوطلب واجد شرایط به‌روش نمونه‌گیری دردسترس و پس از کسب معیارهای ورود، وارد مطالعه شدند. سپس در دو گروه پانزده‌نفرهٔ آزمایش و گواه قرار گرفتند. ابزارهای به‌کاررفته در پژوهش، مقیاس سوانسون، نولان و پلهام-ویرایش چهارم (مقیاس اسنپ) (سوانسون و همکاران، ۲۰۰۱) و مقیاس نقایص کنش‌های اجرایی کودکان و نوجوانان بارکلی (بارکلی، ۲۰۱۲) بود. آموزش حافظهٔ کاری هیجانی با نرم‌افزار طی پانزده جلسهٔ ۳۰تا۴۰دقیقه‌ای تنها برای گروه آزمایش اجرا شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تک‌متغیره در سطح معنا‌داری ۰٫۰۵ به‌کمک نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۷ صورت گرفت. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس تک‌متغیره نشان داد، آموزش حافظهٔ کاری هیجانی در بهبود کنش‌های اجرایی دانش‌آموزان گروه آزمایش با نارسایی توجه/فزون‌کنشی مؤثر بود (۰٫۰۰۲=p). اندازهٔ اثر نشان داد، ۳۰٫۵درصد از تغییرات کنش‌های اجرایی در پس‌آزمون به‌واسطهٔ دریافت آموزش حافظهٔ کاری هیجانی تبیین شد. نتیجه‌گیری: براساس نتایج پژوهش، با آموزش حافظهٔ کاری هیجانی، کنش‌های اجرایی در دانش‌آموزان با نارسایی توجه/فزون‌کنشی بهبود می‌یابد؛ لذا پیشنهاد می‌شود پژوهشگران و متخصصان در کنار سایر روش‌های درمانی برای بهبود نقایص کنش‌های اجرایی کودکان با اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی، از این برنامهٔ آموزشی نیز به‌عنوان درمان مکمل کمک بگیرند. Abstract Background & Objectives: Attention–deficit/hyperactivity disorder (ADHD) is one of the most common psychiatric disorders in school children. There is growing evidence that a problem particularly associated with ADHD is the inability of this group of children to executive functions. In recent years, many interventions, such as working memory training programs, have been effective in alleviating the symptoms of ADHD and have attracted considerable attention. While working memory has a fixed structure, we can hope for more effective and changeable training to strengthen working memory in an emotional context. Considering this point, in the current study, researchers used a modified sample of traditional working memory training derived from Schweizer et al.'s (2013) protocol called emotional working memory training. Therefore, the present study was conducted to determine the effectiveness of emotional working memory training on the executive functions of students with ADHD. Methods: This research method was quasi–experimental and employed a pretest–posttest design with a control group. The study's statistical population included elementary school students of Ardabil City, Iran, with ADHD in 2022–2023. Of whom, 30 qualified candidates were selected by available sampling after meeting the inclusion criteria. The study was conducted in two groups of 15 people, experimental and control. The tools used in this research were Swanson, Nolan, and Pelham Scale–Fourth edition (SNAP–IV scale) (Swanson et al., 2001) and Barkley Deficits in Executive Function Scale–Children and Adolescents (BDEFS–CA) (Barkley, 2012). Emotional working memory training with the software was implemented during 15 sessions of 30–40 minutes only for the experimental group. The obtained data was analyzed using SPSS27 software at two levels of descriptive (mean and standard deviation) and inferential (univariate covariance analysis) statistics. The significance level was set at 0.05. Results: Univariate covariance analysis showed that emotional working memory training effectively improved executive functions of students with attention–deficit/hyperactivity disorder in the experimental group (p=0.002). Also, 30.5% of the changes in executive functions in the posttest phase are explained by receiving emotional working memory training. Conclusion: According to the results, emotional working memory training effectively improves the executive functions of students with ADHD by influencing the brain areas related to emotional regulation to enhance the performance of neurocognitive–emotional circuits. نارسایی توجه/فزون‌کنشی, کنش‌های اجرایی, حافظهٔ کاری هیجانی Attention–deficit/hyperactivity disorder, Executive functions, Emotional working memory 28 28 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3356-5&slc_lang=fa&sid=1 Leila Ahari لیلا آهاری Leila.ahari007@gmail.com 100319475328460061399 100319475328460061399 No PhD Student in Educational Psychology, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران Asghar Nakhostin Goldoost اصغر نخستین گلدوست as.nokhostin@iau.ac.ir 100319475328460061400 100319475328460061400 Yes Assistant Professor, Islamic Azad University, Ardabil, Iran استادیار گروه علوم تربیتی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران Ozra Ghaffari Nouran عذرا غفاری نوران o.ghaffari@iauardabil.ac.ir 100319475328460061401 100319475328460061401 No Associate Professor, Islamic Azad University, Ardabil, Iran دانشیار گروه علوم تربیتی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران