Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مقایسهٔ اثربخشی درمان شناختی‌رفتاری و طرح‌واره‌درمانی بر خوردن هیجانی و ادراک طرد مادر در زنان مبتلا به اختلال پرخوری Comparing the Effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy and Schema Therapy on Emotional Eating and the Perception of Maternal Rejection in Women with Binge Eating Disorder روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: هنگامی‌که پرخوری هیجانی به‌طور مکرر اتفاق بیفتد و به اصلی‌ترین روش فرد برای مقابله با احساساتش تبدیل شود، می‌تواند سلامت و بهزیستی روانی را تهدید کند؛ در این میان به نقش مداخلات درمانی مؤثر، توجه شده است؛ ازاین‌رو پژوهش حاضر باهدف مقایسهٔ اثربخشی درمان شناختی‌رفتاری و طرح‌واره‌درمانی بر خوردن هیجانی و ادراک طرد مادر در زنان مبتلا به اختلال پرخوری انجام گرفت. روش‌بررسی: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری همراه با انتخاب گروه گواه بود. جامعهٔ پژوهش را زنان مبتلا به اختلال پرخوری تشکیل دادند که به مراکز تغذیه و رژیم‌درمانی شهر نایین در سال ۱۴۰۰ مراجعه کردند. با روش نمونه‌گیری هدفمند، ۲۷ فرد واجد شرایط دارای ادراک طرد والدینی (مادر) وارد مطالعه شدند و به‌طور تصادفی در سه گروه درمان شناختی‌رفتاری و طرح‌واره‌درمانی و گواه قرار گرفتند. ابزارها برای جمع‌آوری داده‌ها مقیاس پرخوری (گورمالی و همکاران، ۱۹۸۲) و پرسش‌نامهٔ طرد و پذیرش والدینی فرم مادر (روهنر و همکاران، ۲۰۰۵) و پرسش‌نامهٔ رفتار خوردن داچ (وان استرین و همکاران، ۱۹۸۶) بود. فقط گروه‌های آزمایش مداخلات درمان شناختی‌رفتاری و طرح‌واره‌درمانی را طی ده جلسهٔ نوددقیقه‌ای دریافت کردند. تحلیل داده‌ها به‌کمک آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی با نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۲ در سطح معناداری ۰٫۰۵ انجام گرفت. یافته‌ها: در متغیرهای خوردن هیجانی و ادراک طرد مادر، در پس‌آزمون و پیگیری، بین گروه طرح‌واره‌درمانی و گروه درمان شناختی‌رفتاری تفاوت معنادار وجود داشت (۰٫۰۰۱>p). در پس‌آزمون و پیگیری، بین گروه‌های طرح‌واره‌درمانی و گواه در متغیرهای خوردن هیجانی و ادراک طرد مادر و همچنین بین گروه‌های درمان شناختی‌رفتاری و گواه در متغیر خوردن هیجانی تفاوت معنادار مشاهده شد (۰٫۰۰۱>p). در مرحلهٔ پیگیری نیز تأثیر طرح‌واره‌درمانی درمقایسه با درمان شناختی‌رفتاری پایدارتر بود. نتیجه‌گیری: براساس یافته‌ها، طرح‌واره‌درمانی به‌عنوان درمانی مؤثرتر بر کاهش خوردن هیجانی و ادراک طرد مادر در افراد مبتلا به اختلال پرخوری پیشنهاد می‌شود. Abstract Background & Objectives: Binge eating disorder (BED) is the most prevalent eating disorder not linked to physical hunger. Psychosomatic theory suggests that some individuals fail to recognize hunger and instead eat in response to emotional states, resulting in an emotional eating pattern. Maladaptive thought patterns and negative automatic thoughts regarding body shape result in eating disorders, emotional issues, and problematic behaviors by altering maladaptive cognitions. Research indicates a connection between maladaptive schemas and eating disorder symptoms. Individuals with BED feel intense cravings for food during periods of stress and emotional dysregulation, as well as higher levels of neuroticism and negative mood. Early experiences and emotional abuse create templates for processing subsequent experiences, activating schemas and cravings, and present a significant challenge for effective treatment. Consequently, this study aims to compare the effectiveness of cognitive–behavioral therapy and schema therapy in addressing emotional eating and perceived maternal rejection in women with binge eating disorders. Methods: The current research method was quasi–experimental, with a pretest–posttest and follow–up design using a control group. The research population consisted of women suffering from BED referred to the Nutrition and Diet Therapy centers of Naein City, Iran, in 2021. Of whom 27 eligible people were included in the study through a targeted sampling method. The data collection tools included the Binge Eating Scale (Gormally et al., 1982), the Adult Parental Acceptance–Rejection Questionnaire (PARQ–Adult) (Rohner et al., 2005) and Dutch Eating Behavior Questionnaire (Van Strien et al. 1986). In this study, 27 participants were selected according to inclusion and exclusion criteria after visiting nutrition and diet therapy centers in Naein. They were assigned to either an experimental group or a control group. The experimental group underwent cognitive–behavioral and schema therapy, each lasting 90 minutes, across ten weekly sessions. The control group did not receive any treatment. SPSS version 22 software was used to analyze the data. At the descriptive level, mean and standard deviation and inferential level, variance analysis with repeated measurements, and Bonferroni post hoc test were used at a significance level of 0.05. Results: The results showed a significant difference between the schema therapy group and the cognitive–behavioral therapy group in the posttest and follow–up in variables of emotional eating and perception of the mother's rejection (p<0.001). In the posttest and follow–up, a significant difference was observed between the schema therapy group and the control group in the variables of emotional eating and perception of the mother's rejection (p<0.001). In the comparison of the cognitive behavioral therapy group and the control group, there was a significant difference in the variable of emotional eating (p<0.001). However, this difference was not significant when comparing the cognitive behavioral therapy group and the control group for the variable of perception of the mother's rejection (p>0.05). In the follow–up phase, the effect of schema therapy was more stable compared to cognitive–behavioral therapy. Conclusion: Based on the findings, schema therapy is suggested as a more effective treatment for reducing emotional eating and the perception of maternal rejection in people with binge eating disorder. اختلال پرخوری, ادراک طرد والدین, خوردن هیجانی, درمان شناختی‌رفتاری, طرح‌واره‌درمانی Binge eating disorder, Perception of parental rejection, Emotional eating, Cognitive behavioral therapy, Schema therapy 66 66 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-11-3685-1&slc_lang=fa&sid=1 ParisaSadat Borhani Naeini پریساسادات برهانی نائینی borhani_parisa@yahoo.com 100319475328460062692 100319475328460062692 No PhD Student in Psychology, Department of Psychology, Naein Branch, Islamic Azad University, Naein, Iran دانشجوی دکتری تخصصی روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، واحد نایین، دانشگاه آزاد اسلامی، نایین، ایران Shahnaz Khaleghipour شهناز خالقی پور sh.khaleghipour@iau.ac.ir 100319475328460062693 100319475328460062693 Yes Associate Professor, Department of Psychology, Naein Branch, Islamic Azad University, Naein, Iran دانشیار، گروه روان‌شناسی، واحد نایین، دانشگاه آزاد اسلامی، نایین، ایران Hamidreza Oreyzi Samani حمیدرضا عریضی سامانی dr.oreyzi@edu.ui.ac.ir 100319475328460062694 100319475328460062694 No Professor, Department of Psychology, Isfahan University, Isfahan, Iran استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران