Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa بررسی رابطهٔ شایستگی هیجانی-اجتماعی و درگیری تحصیلی با پیشرفت تحصیلی: نقش واسطه‌ای سازگاری تحصیلی در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطهٔ دوم Studying the Relationship of Social-Emotional Competence and Academic Engagement with Academic Achievement: The Mediating Role of Academic Adjustment in Second High School Girl's Students روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: پیشرفت تحصیلی موفقیت‌آمیز در طول دورهٔ متوسطه، در دستیابی به مسیر رشد تحصیلی مثبت در سال‌های آتی، حیاتی است؛ ازاین‌رو پژوهش حاضر باهدف بررسی رابطهٔ شایستگی هیجانی-اجتماعی و درگیری تحصیلی با پیشرفت تحصیلی براساس نقش واسطه‌ای سازگاری تحصیلی در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطهٔ دوم انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش، تحلیلی از نوع همبستگی مبتنی‌بر مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعهٔ آماری را همهٔ دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطهٔ دوم شهر بجنورد در شش ماه دوم سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ تشکیل دادند. از این میان ۳۸۳ نفر به‌شیوهٔ خوشه‌ای چندمرحله‌ای به‌عنوان نمونهٔ پژوهش انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با مقیاس درگیری تحصیلی (ریو، ۲۰۱۳) و پرسش‌نامهٔ شایستگی هیجانی-اجتماعی (زو و ای، ۲۰۱۲) و پرسش‌نامهٔ سازگاری دانش‌آموزان دبیرستانی (سینها و سینگ، ۱۹۹۳) انجام گرفت. به‌منظور سنجش پیشرفت تحصیلی، معدل دانش‌آموزان در امتحانات پایان ترم محاسبه و به‌عنوان شاخصی از پیشرفت تحصیلی آنان در نظر گرفته شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و روش مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SSPS نسخهٔ ۲۶ و AMOSنسخهٔ ۲۳ صورت گرفت. سطح معناداری آزمون‌ها، ۰٫۰۵ بود. یافته‌ها: نتایج نشان داد، درگیری تحصیلی (۰٫۰۰۱>p و ۰٫۱۹=β) و سازگاری تحصیلی (۰٫۰۰۱>p و ۰٫۲۱=β) اثر مستقیم و معنادار بر پیشرفت تحصیلی داشتند؛ اما اثر مستقیم شایستگی هیجانی-اجتماعی بر پیشرفت تحصیلی معنادار نبود (۰٫۰۸۶=p و ۰٫۰۹=β). ضرایب غیرمستقیم مشخص کرد، اثر غیرمستقیم شایستگی‌ هیجانی-اجتماعی (۰٫۰۰۱>p و ۰٫۲۱=β) و درگیری تحصیلی (۰٫۰۰۲=p و ۰٫۱۷=β) بر پیشرفت تحصیلی با نقش واسطه‌ای سازگاری تحصیلی تحصیلی مثبت و معنادار بود. شاخص‌های برازش به‌دست‌آمده از مدل کلی با داده‌های جمع‌آوری‌شده برازش مطلوب داشتند (۱٫۸۲=X2/df و ۰٫۹۵=TLI و ۰٫۹۶=GFI و ۰٫۹۵=IIF و ۰٫۹۷=CFI و ۰٫۹۳=AGFI و ۰٫۹۵=NFI و ۰٫۰۴=RMSEA). نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد، سازگاری تحصیلی در رابطهٔ میان شایستگی هیجانی-اجتماعی و درگیری تحصیلی با پیشرفت تحصیلی نقش واسطه‌ای دارد. این نتایج می‌تواند به توسعهٔ مداخلات آموزشی برای بهبود پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان کمک شایانی کند. Abstract Background & Objectives: Academic achievement predicts the child's future in today's competitive world. In this regard, one of the important joint research programs in psychological sciences and education is to investigate the factors that predict and influence students' academic progress. For a long time, studies were limited to the effect of intelligence on school grades. Some researchers argue that intelligence is the only psychological construct related to academic achievement. This opinion limits the contribution of other cognitive, environmental, and social–emotional variables in education. However, more recent research confirmed that beyond intelligence, the role of social, emotional, and cognitive factors has been increasingly highlighted as factors related to academic achievement. In this regard, using a structural model, the present study investigated the relationships between social–emotional competence, academic engagement, and academic adjustment with academic achievement in high school girls senior students. Methods: This research was descriptive–correlational and based on structural equation modeling. The statistical population included all female senior students of high schools in Bojnord City, Iran, in the second half of the academic year 2022–2023. Of these, 383 were selected as the research sample using a multi–stage cluster method. The data collection of the research was done by self–report method and using the Academic Engagement Scale (Reeve, 2013), the Social Emotional Competence Questionnaire (Zhou & Ee, 2012), and the Adjustment Inventory for High School Students (Singh & Sinha, 1993). To measure the student's academic achievement, the grade point average in the end–of–semester exams was calculated and considered an indicator of their academic achievement. Data were analyzed using the Pearson correlation coefficient and structural equation modeling method in SPSS version 26 and AMOS version 23 software. The significance level of the tests was 0.05. Results: Results showed that academic engagement (p<0.001, β=0.19) and academic adjustment (p<0.001, β=0.21) had significant and direct effects on academic achievement. Another research finding showed that the direct impact of social–emotional competence on academic achievement was not significant (p=0.086, β=0.09). Indirect coefficients indicated the indirect effect of social–emotional competencies (p<0.001, β=0.21) and academic engagement (p=0.002, β=0.17) on academic achievement, with the mediating role of academic adjustment was positive and significant. The fit indices obtained from the general model had a good fit with the collected data (χ2/df=1.82; TLI= 0.95, CFI=0.97; GFI=0.96; IFI=0.95, AGFI=0.93, NFI=0.95, RMSEA=0.04). Conclusion: The results showed that academic adjustment mediates the relationship between social–emotional competence and academic engagement with academic achievement. These results can contribute to developing educational interventions to improve students' academic progress. پیشرفت تحصیلی, درگیری تحصیلی, سازگاری تحصیلی, شایستگی هیجانی-اجتماعی Academic achievement, Academic engagement, Academic adjustment, Social–emotional competence 45 45 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-11-3731-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Ghodrati زهرا قدرتی ghodrati_stu@bojnourdiau.ac.ir 100319475328460063379 100319475328460063379 No PhD student, Department of Psychology, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd, Iran دانشجوی دکتری تخصصی،گروه روان شناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران Ali Asghar Sarayei علی اصغر سرایی Saraei440@gmail.com 100319475328460063380 100319475328460063380 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران Abolfazl BakhshiPour ابوالفضل بخشی پور Ab8boj@gmail.com 100319475328460063381 100319475328460063381 No Assistant Professor, Department of Psychology, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران