Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa تعیین اثربخشی آگاهی واج‌شناختی همراه با ریتم موسیقی بر کارکردهای اجرایی در کودکان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی کمبود توجه همراه با نارساخوانی رشدی Determining the Effectiveness of Phonological Awareness Combined With Music Rhythm on Executive Functions in Children With Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) Comorbid With Developmental Dyslexia روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: از اختلال‌های بسیار شایع همراه با بیش‌فعالی کمبود توجه، نارساخوانی رشدی است. پژوهش حاضر باهدف تعیین اثربخشی آگاهی واج‌شناختی همراه با ریتم موسیقی بر کارکردهای اجرایی در کودکان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی کمبود توجه همراه با نارساخوانی رشدی انجام شد. روش‌بررسی: پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری را تمامی کودکان با تشخیص اختلال بیش‌فعالی کمبود توجه همراه با اختلال نارساخوانی رشدی شهر یزد در سال ۱۴۰۲ تشکیل دادند. ازاین‌بین سی نفر به‌روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه پانزده نفر) قرار گرفتند. ابزار پژوهش، مقیاس نقایص کارکردهای اجرایی کودکان و نوجوانان بارکلی (بارکلی، ۲۰۱۲) بود. تحلیل داده‌ها بااستفاده از آزمون‌های تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک‌متغیره در SPSS نسخهٔ ۲۶ انجام گرفت. سطح معناداری آزمون‌های آماری ۰٫۰۵ بود. یافته‌ها: نتایج مشخص کرد، مداخلهٔ انجام‌شده بر خودمدیریتی زمان (۰٫۰۲۲=p)، خودسازمان‌دهی/حل مسئله (۰٫۰۱۰=p)، خودکنترلی/بازداری (۰٫۰۱۷=p)، خودانگیزشی (۰٫۰۱۶=p)، خودنظم‌جویی هیجانی (۰٫۰۱۴=p) و کارکردهای اجرایی کل (۰٫۰۰۸=p) در پس‌آزمون گروه آزمایش اثربخشی داشت؛ به‌علاوه باتوجه‌به مجذور اتا، افزایش میانگین خودمدیریتی زمان، خودسازمان‌دهی/حل مسئله، خودکنترلی/بازداری، خودانگیزشی، خودنظم‌جویی هیجان و کارکردهای اجرایی کل به‌ترتیب برابر با ۰٫۸۷۸، ۰٫۹۷۴، ۰٫۹۲۹، ۰٫۹۳۷، ۰٫۹۴۹ و ۰٫۹۵۱ بود که تأثیر مداخلهٔ آزمایشی را نشان داد؛ همچنین بیشترین اثربخشی بر خودسازمان‌دهی/حل مسئله با ۰٫۹۷ بود. نتیجه‌گیری: براساس یافته‌ها نتیجه‌گیری می‌شود، آگاهی واج‌شناختی همراه با آموزش ریتم موسیقی بر بهبود کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی/کمبود توجه همراه با اختلال نارساخوانی رشدی اثربخش است و می‌توان از این برنامه در مدارس و مراکز اختلالات یادگیری استفاده کرد. Abstract Background & Objectives: Attention–deficit/hyperactivity disorder (ADHD) is one of the most common neurodevelopmental disorders seen in early childhood. A common disorder associated with ADHD is developmental dyslexia. It is a learning disorder characterized by difficulties in reading, writing, spelling, and word pronunciation despite normal intelligence, adequate education, and no sensory impairments. In general, the coexistence of ADHD with developmental dyslexia may cause several problems in the academic progress and overall functioning of children and have a significant impact on their mental health. In addition, in most cases, only one of these disorders is diagnosed in these children; that is, either ADHD or a learning disability. According to the research background, the majority of treatments for these children are drug therapy, play therapy, and cognitive consciousness therapy alone. Proper identification of both child disorders and timely treatment of common cognitive deficits can have a significant impact on academic achievement. Therefore, the present study aimed to determine the effectiveness of a phonological awareness program combined with rhythmic music on executive functions in children with ADHD comorbid with developmental dyslexia. Methods: The present study was a quasi–experimental study with a pretest–posttest design with a control group. The statistical population included all children with the diagnosis of ADHD comorbid with developmental dyslexia in Yazd City, Iran, in 2023. Among these children, 30 people who met the entry requirements were selected from specialized child consulting centers in Yazd by sampling, with a minimum sample of 15 in each group. Participants were randomly assigned to the experimental and control groups (15 people each). The criteria for children to enter the study were the absence of psychological disorders such as anxiety and depression in the child (through a comprehensive interview and assessment by researchers) and the absence of physical disabilities. The criterion for excluding children from the study was the absence of more than 2 sessions in the educational intervention. The Barkley Deficits in Executive Functioning Scale–Children and Adolescents (BDEFS–CA) (Barkley, 2012) was used for pretest and posttest for two groups. For the experimental group, the phonological awareness program combined with music rhythm was held twice a week during 90–minute sessions. There was no treatment for the control group. To comply with research ethics, the present study obtained written consent from the subjects and provided them with the necessary information about the research in writing. The subjects also participated voluntarily in the study and were assured of the confidentiality of their information. At the end of the study, to maintain ethical standards, the treatment programs implemented in the experimental group were also applied to the control group. Data were analyzed in SPSS version 24 using descriptive statistics (percentage, frequency, mean, and standard deviation) and inferential statistics (multivariate and univariate analysis of covariance tests), with a significance level of 0.05. Results: The results showed that the intervention (phonological awareness training with music rhythm) was effective on time self–management (p=0.022), self–organizing/problem solving (p=0.010), self–control/inhibition (p=0.017), self–motivation (p=0.016), emotional self–regulation (p=0.014), and overall executive functions (p=0.008) in the posttest of the experimental group. In addition, according to the eta square, the average increase values for time self–management, self–organizing/problem solving, self–control/inhibition, self–motivation, emotional self–regulation, and overall executive functions were equal to 0.878, 0.974, 0.929, 0.937, 0.949, and 0.951, respectively, which showed the effect of the experimental intervention. Also, the greatest effectiveness was in self–organization/problem–solving, with a score of 0.97. Conclusion: The results of the present study showed that phonological awareness training using musical rhythm improves executive functions in children with ADHD comorbid with developmental dyslexia, and this program can be used in schools and learning disability centers. آگاهی واج‌شناختی, کارکردهای اجرایی, اختلال بیش‌فعالی کمبود توجه, نارساخوانی رشدی Phonological awareness, Executive functions, Attention deficit hyperactivity disorder, Developmental dyslexia 103 103 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3739-1&slc_lang=fa&sid=1 Shekoofeh Rahimi شکوفه رحیمی shekoofe.rahimi5784@gmail.com 100319475328460068087 100319475328460068087 No MA in Children and Adolescents Clinical Psychology, Science and Arts University, Yazd, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی بالینی کودک و نوجوان، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران Mohsen Saeidmanesh محسن سعیدمنش saeidmanesh @sau.ac.ir 100319475328460068088 100319475328460068088 No Associate Professor, Department of Psychology, Science and Arts University, Yazd, Iran دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران Farangis Demehri فرنگیس دمهری demehri@sau.ac.ir 100319475328460068086 100319475328460068086 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Science and Arts University, Yazd, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران