Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مقایسهٔ اثربخشی درمان فراشناختی، درمان راه‌حل‌محور و تمرینات استقامتی بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان دختر با اختلال اضطراب اجتماعی Comparing the Efficacy of Metacognitive Therapy, Solution-Focused Therapy, and Endurance Exercises on Social Skills of Female Students with Social Anxiety Disorder روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: اضطراب اجتماعی از اختلالات شایع‌تر اضطرابی است که می‌تواند منجربه علائم شناختی و عاطفی و رفتاری در فرد شود؛ ازاین‌رو پژوهش حاضر باهدف مقایسهٔ اثربخشی درمان فراشناختی و درمان راه‌حل‌محور و تمرینات استقامتی بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان دختر با اختلال اضطراب اجتماعی انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه و پیگیری یک‌ماهه بود. جامعهٔ آماری را دانش‌آموزان دختر مقطع (دورۀ) دوم متوسطهٔ نواحی سه‌گانهٔ آموزش‌وپرورش شهر کرمانشاه در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ تشکیل دادند. از این جامعه شصت نفر به‌صورت دردسترس و باتوجه به ملاک‌های ورود به مطالعه انتخاب شدند و به‌‌طور تصادفی در چهار گروه پانزده‌نفری (سه آزمایش و یک گواه) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامهٔ اضطراب اجتماعی (کانور و همکاران، ۲۰۰۰) و پرسش‌نامهٔ مهارت‌های اجتماعی نوجوانان (ایندربیتزن و فوستر، ۱۹۹۲) بود. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۳ با روش آماری تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در سطح معناداری ۰٫۰۵ صورت گرفت. یافته‌ها: در مراحل پس‌آزمون و پیگیری، هر سه درمان موجب افزایش رفتار اجتماعی مطلوب و کاهش رفتار اجتماعی نامطلوب دانش‌آموزان دختر با اختلال اضطراب اجتماعی شد (۰٫۰۰۱>p)؛ همچنین بین سه درمان، در پس‌آزمون متغیر رفتار اجتماعی مطلوب، درمان راه‌حل‌محور درمقایسه با تمرینات استقامتی اثربخش‌تر بود (۰٫۰۰۱>p). در پس‌آزمون متغیر رفتار اجتماعی نامطلوب نیز درمان راه‌حل‌محور درمقایسه با تمرینات استقامتی (۰٫۰۲۱=p) و در پیگیری متغیر رفتار اجتماعی نامطلوب، درمان فراشناختی (۰٫۰۰۸=p) و درمان راه‌حل‌محور (۰٫۰۰۱>p) درمقایسه با تمرینات استقامتی اثربخش‌تر بود. نتیجه‌گیری: نتایج مشخص کرد، هر سه الگوی درمانی می‌تواند در نمونهٔ بالینی ایرانی به‌کار رود؛ اما درمان راه‌حل‌محور در رفتار اجتماعی مطلوب درمقایسه با تمرینات استقامتی اثربخش‌تر است؛ به‌علاوه این درمان در رفتار اجتماعی نامطلوب درمقایسه با دو درمان فراشناختی و تمرینات استقامتی اثربخشی بیشتری دارد. Abstract Background & Objectives: One of the most important anxiety disorders that disrupt people's lives is social anxiety disorder. This anxiety is caused by concerns related to negative evaluation and fear of adverse reactions from others, an expectation of failure in socialization, or rejection of their weakened social skills. One of these psychological variables that may be affected by social anxiety in people, especially in teenage students, is social skills. Adolescents with social anxiety are at risk of social immaturity and social dysfunction. Various research studies have proven the effectiveness of treatment protocols such as endurance exercises, metacognitive therapy, and solution-oriented therapy in improving social skills. However, in the review of the effectiveness of the mentioned treatment protocols, no study examined the differences between these treatments. So, the purpose of this study was to investigate the efficacy of metacognitive therapy, solution-focused therapy, and endurance exercises on the social skills of female students with social anxiety disorder. Methods: The current research method was quasi-experimental with a pretest-posttest and a one-month follow-up design with a control group. The statistical population included all female students of the second high school level in the three educational districts of Kermanshah City, Iran, in the academic year 2022-2023. From this population, 60 students were selected according to the inclusion criteria and were randomly assigned to 4 groups of 15 students each (three experimental and one control). The inclusion criteria were personal satisfaction with attending training sessions, diagnosis of social anxiety disorder (getting a score of 19 and above on the social anxiety questionnaire), not having a medical history related to social anxiety, and not suffering from other psychological disorders. The exclusion criteria were the use of psychiatric and psychoactive drugs, the absence of more than two sessions, and participation in other courses and therapeutic interventions at the same time as the present study. The therapeutic interventions of endurance exercises, metacognitive therapy, and solution-focused therapy were applied to the experimental groups. The control group remained waiting (the group awaiting treatment), and no intervention was used. To collect information, the Social Phobia Inventory (SPIN) (Konnor et al., 2000) and the Teenage Inventory of Social Skills (TISS) (Inderbitzen & Foster, 1992) were used. Data analysis was done in SPSS 23 software with the analysis of variance with repeated measurements and Bonferroni's post hoc test at a significance level of 0.05. Results: The findings showed that, in the posttest and follow-up stages, all three treatments increased appropriate social behavior and decreased inappropriate social behavior of female students with social anxiety disorder (p<0.001). Also, among the three treatments, the solution-focused treatment was more effective in the posttest of the appropriate social behavior variable than the endurance exercises (p<0.001). In the posttest of the inappropriate social behavior variable, the solution-focused treatment compared to endurance exercises (p=0.021), and in the follow-up of the inappropriate social behavior variable, metacognitive therapy (p=0.008) and solution-focused treatment (p<0.001) compared to the endurance exercises was more effective. Conclusion: The results showed that all three treatment models can be used in the Iranian clinical sample. However, solution-focused treatment is more effective in appropriate social behavior than endurance exercises. In addition, this treatment is more effective in inappropriate social behavior than two metacognitive treatments and endurance exercises. درمان فراشناختی, درمان راه‌حل‌محور, تمرینات استقامتی, مهارت‌های اجتماعی, اختلال اضطراب اجتماعی Metacognitive therapy, Solution-focused therapy, Endurance exercises, Social skills, Social anxiety disorder 64 64 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-1889-2&slc_lang=fa&sid=1 Elahe Bagheri الهه باقری elahe23090@gmail.com 100319475328460062454 100319475328460062454 No PhD Student in Psychology, Department of Psychology, Borujerd Branch, Islamic Azad University, Borujerd, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران Kourosh Goodarzi کورش گودرزی Ko.Goodarzy@iau.ac.ir 100319475328460062455 100319475328460062455 Yes Assistant Professor, Department of Psychology, Borujerd Branch, Islamic Azad University, Borujerd, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران Mehdi Roozbahani مهدی روزبهانی Mehdi.Roozbahani@iau.ac.ir 100319475328460062456 100319475328460062456 No Full Professor, Department of Psychology, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran استادیار، گروه رفتار حرکتی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران Keivan Kakabraee کیوان کاکابرایی keivan@iauksh.ac.ir 100319475328460062457 100319475328460062457 No Full Professor, Department of Psychology, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran استادتمام، گروه روان‌شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران