Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مدل ساختاری رابطهٔ حمایت از خودمختاری و کنترلگری والدین با علائم اختلالات خوردن در نوجوانان ۱۳تا۱۸ سال: نقش میانجی رضایت از نیازهای بنیادین روان‌شناختی A Structural Model of the Relationship Between Parental Autonomy Support and Parental Control with Symptoms of Eating Disorders in 13 to 18 Years Old Adolescents: The Mediating Role of Satisfaction of Basic Psychological Needs روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: اختلالات خوردن، از مشکلات بالینی بسیار مهم در نوجوانان به‌شمار می‌رود که با آسیب‌های روانی و جسمانی درخورتوجهی همراه می‌شود و شیوع آن‌ در دهه‌های اخیر روندی افزایشی داشته است. پژوهش حاضر باهدف بررسی مدل ساختاری رابطهٔ حمایت از خودمختاری و کنترلگری والدین با علائم اختلالات خوردن در نوجوانان ۱۳تا۱۸ سال با میانجیگری رضایت از نیازهای بنیادین روان‌شناختی انجام شد. روش‌بررسی: این پژوهش تحلیلی از نوع همبستگی و مبتنی‌بر روش مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعهٔ آماری پژوهش را تمامی دانش‌آموزان مقاطع متوسطهٔ اول و دوم (۱۳تا۱۸ سال) مدارس منطقهٔ پنج تهران تشکیل دادند که در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ مشغول به تحصیل بودند. با روش نمونه‌گیری دردسترس، ۵۶۵ نفر از این دانش‌آموزان انتخاب شدند. سپس به مقیاس حمایت از خودمختاری ادراک‌شدهٔ والدینی (ماجیو و همکاران، ۲۰۱۵) و مقیاس نیازهای بنیادین روان‌شناختی (ریو و سیکینیوس، ۱۹۹۴) و آزمون نگرش به خوردن (گارنر و همکاران، ۱۹۸۲) پاسخ دادند. برای بررسی رابطهٔ بین متغیرهای پژوهش از ضریب همبستگی پیرسون و برای بررسی مدل مفهومی از مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد. داده‌ها در سطح معناداری ۰٫۰۱ در نرم‌افزارهای SPSS نسخهٔ ۲۲ و AMOS نسخهٔ ۲۲ تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها، برازش مدل مفهومی با داده‌های گردآوری‌شده را نشان داد (۰٫۰۶۳=RMSEA و ۱٫۴۲=X2/DF و ۰٫۹۲=GFI و ۰٫۹۴=IFI و ۰٫۹۳=CFI و ۰٫۸۹=AGFI و ۰٫۷۱=PNFI). اثر غیرمستقیم حمایت از خودمختاری ادراک‌شدهٔ والدینی ازطریق رضایت از نیازهای بنیادین روان‌شناختی بر علائم اختلالات خوردن (۰٫۰۰۱>p، ۰٫۲۰۰=β) و اثر غیرمستقیم کنترلگری والدین ازطریق رضایت از نیازهای بنیادین روان‌شناختی بر علائم اختلالات خوردن (۰٫۰۱۲=p، ۰٫۱۷۱-=β) معنادار بود. همچنین اثر مستقیم رضایت از نیازهای بنیادین روانی بر علائم اختلالات خوردن، منفی و معنادار به‌دست آمد (۰٫۰۳۲=p و ۰٫۱۸۹-=β). نتیجه‌گیری: به‌طورکلی نتیجه گرفته می‌شود، حمایت از خودمختاری و کنترلگری والدین ازطریق رضایت از نیازهای بنیادین روان‌شناختی بر علائم اختلالات خوردن نوجوانان ۱۳تا۱۸ سال تأثیر دارد. Abstract Background & Objectives: During biological, psychological, and social development, teenagers are involved in a series of changes in their thinking, social relationships, and physical conditions, which may sometimes endanger their growth and development. Eating disorders are among the most important clinical problems of adolescents, which are associated with significant psychological and physical injuries, and their prevalence has been increasing in recent decades. The occurrence of eating disorders in adolescents depends on countless variables, from socio-cultural factors to biological, genetic, and psychological. Two of these factors are parental autonomy support and parental control. These factors can also play a role in increasing psychological well–being and reducing psychological injuries by affecting the satisfaction of basic psychological needs. Accordingly, the purpose of this study was to investigate the relationship between parental autonomy support and parental control with symptoms of eating disorders in 13 to 18 years old adolescents with the mediation of satisfaction of basic psychological needs. Methods: This analytical research research was of correlational type and based on structural equation modeling method. All the students of the first and second secondary schools (13 to 18 years) of the fifth district of Tehran City, Iran, who were studying in the academic year of 2023–2024, constituted the statistical population of this study. Using the available sampling method, 565 of these students were selected and answered the Perceived Parental Autonomy Support Scale (Mageau et al., 2015), the Basic Psychological Needs Scale (Reeve & Sickenius, 1994), and the Eating Attitude Test (Garner et al., 1982). Data analysis was done at two descriptive and inferential levels. At the descriptive level, descriptive statistical indicators such as frequency, minimum score, maximum score, mean, standard deviation, skewness and kurtosis were used. At the inferential level, the Pearson correlation coefficient was used to check the correlation between research variables. Also, the examination of the conceptual model was done using structural equation modeling. Data were analyzed at a significance level of 0.05 using SPSS software version 22 and AMOS software version 22. Results: The results showed that the fit indices of the model are at an acceptable level (χ2/df=1.42, RMSEA=0.063, GFI=0.92, IFI=0.94, CFI=0.93, AGFI=0.89, PNFI=0,71). The indirect effect of parental perceived autonomy support through the satisfaction of basic psychological needs on the symptoms of eating disorders (p<0.001, β=0.200) and the effect of parental control through the satisfaction of basic psychological needs on the symptoms of eating disorders (p=0.012, β=–0.171) were significant. Also, the direct effect of satisfaction of basic psychological needs on the symptoms of eating disorders was negative and significant (p=0.032, β=–0.189).  Conclusion: In general, it is concluded that the autonomy–supporting environment in the family can play a protective role against the occurrence of eating disorders in 13 to 18 years old adolescents by satisfying basic psychological needs. However, an environment with the nature of psychological control in the family causes failure of the basic psychological needs in teenagers and ultimately contributes to the occurrence of higher levels of symptoms of eating disorders in adolescents 13 to 18 years old. حمایت از خودمختاری والدین, کنترلگری والدین, اختلالات خوردن, نوجوانان ۱۳تا۱۸ سال, نیازهای بنیادین روان‌شناختی Parental autonomy support, Parental control, Eating disorders, Adolescents 13 to 18 years old, Basic psychological needs 100 100 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3788-1&slc_lang=fa&sid=1 Ghazal Jamshidi غزال جمشیدی jamshidighazal617@gmail.com 100319475328460063360 100319475328460063360 Yes MA in General Psychology, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Shahr-e- Qods Branch, Tehran, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، تهران، ایران Sina Gholami سینا غلامی 21.sinagholami@gmail.com 100319475328460063361 100319475328460063361 No MA in Psychometrics, Department of Psychometrics, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌سنجی، گروه روان‌سنجی، دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Sahar Ghorbanpour سحر قربان پور Shrqrbanpwr6@gmail.com 100319475328460063362 100319475328460063362 No MA in Clinical Psychology, Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, Islamshahr Branch, Tehran, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی بالینی، گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، تهران، ایران Hedieh Ghorbanpour هدیه قربانپور az8aaa03@gmail.com 100319475328460063363 100319475328460063363 No MA in General Psychology, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Shahr-e- Qods Branch, Tehran, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، دانشکدهٔ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، تهران، ایران