fa مقایسهٔ اثربخشی نوروفیدبک و تحریک فراجمجمه‌ای مغز بر کارکردهای اجرایی کودکان دارای اختلال کمبود توجه/بیش‌فعالی روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA"><span style="color:#231f20"><span style="letter-spacing:-.2pt">چکیده</span></span></span></b></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">زمینه و هدف: </span></b><span lang="FA">از دههٔ ۱۹۷۰، در مطالعات متعددی نقص در عملکرد اجرایی به‌عنوان علت اصلی اختلال کمبود توجه/‌بیش‌فعالی شناسایی شده است؛ بنابراین پژوهش حاضر باهدف مقایسهٔ اثربخشی درمان‌های نوروفیدبک و تحریک فراجمجمه‌ای مغز بر کارکردهای اجرایی کودکان دارای اختلال کمبود توجه/بیش‌فعالی انجام شد. </span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش‌بررسی: </span></b><span lang="FA">این مطالعه، کارآزمایی بالینی از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. در پژوهش حاضر دو گروه آزمایش نوروفیدبک و تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای و یک گروه گواه (هر گروه پانزده نفر) شرکت داشتند. جامعهٔ آماری پژوهش را تمامی کودکان ۷تا۱۱سالهٔ دارای اختلال بیش‌فعالی/کمبود توجه مراجعه‌کننده به مرکز مشاورهٔ طلوع در شهرستان گچساران تشکیل دادند. نمونه‌گیری به‌روش تصادفی ساده انجام گرفت. در این روش از بین مراجعه‌کنندگان دارای اختلال بیش‌فعالی/کمبود توجه (ارجاع‌شده توسط روان‌پزشک و تأیید اختلال توسط روان‌شناس ازطریق مصاحبهٔ بالینی) به‌طور تصادفی ساده (قرعه‌کشی)، ۴۵ کودک وارد پژوهش شدند. به‌منظور سنجش کارکردهای اجرایی، </span><span lang="FA">پرسش‌نامهٔ درجه‌بندی رفتاری کارکردهای اجرایی (بریف) فرم والدین</span><span lang="FA"> (جیویا و همکاران، ۲۰۰۰) به‌کار رفت. تحلیل داده‌ها با روش آماری </span><span lang="FA">تحلیل کوواریانس و </span><span lang="FA">آزمون تعقیبی بونفرونی بااستفاده از نرم‌افزار SPSS&nbsp;</span><span lang="FA">نسخهٔ ۲۶ در سطح معناداری ۰٫۰۵ صورت گرفت.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها: </span></b><span lang="FA">نتایج مشخص کرد، اثر متغیر مستقل (درمان‌های </span><span lang="FA">نوروفیدبک و تحریک فراجمجمه‌ای)</span><span lang="FA"> بر مؤلفهٔ مهارت تنظیم رفتار (۰٫۰۰۱></span><i><span dir="LTR" lang="EN-US">p</span></i><span lang="FA">) و مؤلفهٔ مهارت فراشناختی (۰٫۰۰۱></span><i><span dir="LTR" lang="EN-US">p</span></i><span lang="FA">) و نمرهٔ کل کارکردهای اجرایی (۰٫۰۰۱></span><i><span dir="LTR" lang="EN-US">p</span></i><span lang="FA">) پس از حذف اثر پیش‌آزمون معنادار بود؛ همچنین میانگین درمان‌های نوروفیدبک و تحریک فراجمجمه‌ای مغز در متغیر کارکردهای اجرایی دارای اختلاف معنادار بود (۰٫۰۰۳=</span><i><span dir="LTR" lang="EN-US">p</span></i><span lang="FA">)؛ به‌این‌ترتیب که درمان نوروفیدبک درمقایسه با تحریک فراجمجمه‌ای مغز تأثیر بیشتری بر کارکردهای اجرایی داشت. </span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌گیری: </span></b><span lang="FA">هردو روش نوروفیدبک و تحریک فراجمجمه‌ای مغز با سازوکارهای متفاوت، به بهبود کارکردهای اجرایی کودکان با اختلال اختلال کمبود توجه/بیش‌فعالی کمک می‌کنند؛ اما درمان نوروفیدبک اثربخشی بیشتری بر بهبود کارکردهای اجرایی این کودکان دارد. </span></span></span></span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="EN-US"><span style="color:#231f20"><span style="letter-spacing:-.2pt">Abstract</span></span></span></b><span lang="EN-US"><span style="color:black"></span></span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="EN-US">Background & Objectives:</span></b> <span lang="EN-US">Attention&ndash;deficit/hyperactivity disorder (ADHD) is a developmental disorder marked by persistent symptoms of inattention, hyperactivity, and impulsivity. Some people mostly have symptoms of inattention. Symptoms begin in childhood and can interfere with daily life, including social relationships and school or work performance. ADHD is well&ndash;known among children and teens, but many adults also have the disorder. Effective treatments are available to manage symptoms.</span> <span lang="EN-US">Since the 1970s, numerous studies have identified impairments in executive functioning as the core cause of ADHD in adolescents. These impairments impair essential cognitive abilities for complex goal&ndash;oriented behaviors and adjusting to a range of changes and environmental demands. Several authors believed that some, but not all, children with ADHD suffer from significant impairments in several areas of executive functioning. However, other authors discuss that ADHD is fundamentally a developmental disorder that affects executive functions (EFs) in all cases. This research aimed to compare the effectiveness of neurofeedback and transcranial direct current stimulation (tDCS) on the executive functions of children with ADHD.</span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="EN-US">Methods:</span></b><span lang="EN-US"> This study was a clinical trial of the quasi&ndash;experimental type that employed a pretest&ndash;posttest design and a control group. </span><span lang="EN-US">The present study used two experimental groups of neurofeedback (n=15) and transcranial direct current stimulation</span><span dir="RTL" lang="FA"> (</span><span lang="EN-US">tDCS) (n=15) and one control group (n=15). After selecting the participants in the study, the implementation steps were as follows: 1) random counting of the subjects; 2) pretest execution and data collection; 3) administration of independent variables, namely neurofeedback and cognitive behavioral therapy, twice a week, 90 minutes per session, and treatment of electrical stimulation of the brain in 15 sessions, 20 minutes in each session; and 4) posttest execution after the end of treatment and data collection. The statistical research community includes all children aged 7 to 11 with ADHD visiting the Tolou Counseling Center in Gachsaran, Iran. The sampling method was random sampling. In this method, 60 children were randomly selected after being diagnosed with ADHD and confirmed by a psychologist with a clinical interview.</span><span lang="EN-US"> The research tool included clinical interviews of the subjects participating in the study based on DSM&ndash;5 diagnostic criteria for ADHD disorder, and the Behavior Rating Inventory of Executive Function</span><span dir="RTL" lang="FA"> (</span><span lang="EN-US">BRIEF) Parent Form (Gioia et al., 2000) was implemented. </span><span lang="EN">Ethical considerations included obtaining written consent from students and their parents, a shared cultural context, and voluntary participation in the study. The obtained data were analyzed using multivariate analysis of covariance and Bonferroni post hoc test. In the present study, the significance level was set at 0.05. Data analysis was performed in SPSS software version 26. </span><span lang="EN-US" style="font-size:8.0pt"></span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="EN-US">Results:</span></b> <span lang="EN">The results indicated that the effect of the independent variable (neurofeedback treatments and </span><span lang="EN-US">tDCS</span><span lang="EN">) on the behavioral regulation skill component (<i>p</i><0.001), the metacognitive skill component (<i>p</i><0.001), and the total score of executive functions (<i>p</i><0.001) was significant after removing the pretest effect. Also, the mean effects of neurofeedback and </span><span lang="EN-US">tDCS</span><span lang="EN"> in the variable of executive functions had a significant difference (<i>p</i>=0.003). Thus, neurofeedback treatment had a greater impact on executive functions than </span><span lang="EN-US">tDCS</span><span lang="EN">. </span></span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>&nbsp;<span lang="EN-US">Conclusions:</span></b> <span lang="EN">Both neurofeedback and </span><span lang="EN-US">tDCS</span><span lang="EN">, with different mechanisms, help improve executive functions in children with ADHD. However, neurofeedback treatment is more effective in improving executive functions in these children. </span></span></span></span></p> نوروفیدبک, تحریک فراجمجمه‌ای مغز, کارکردهای اجرایی, اختلال کمبود توجه/بیش‌فعالی Neurofeedback, Transcranial direct current stimulation (tDCS), Executive functions, Attention–deficit/hyperactivity disorder 155 155 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-11-3799-1&slc_lang=fa&sid=1 Fateme Moghaddasi Borujeni فاطمه مقدسی بروجنی Mrs_moghaddasi@yahoo.com 100319475328460065862 100319475328460065862 No PhD student in General Psychology, Islamic Azad University, Yasouj Branch, Yasouj, Iran دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران Ali Taghvaei Nia علی تقوایی نیا ali.taghvaei@yu.ac.ir 100319475328460065863 100319475328460065863 Yes Associate Professor, Department of Psychology and education, Faculty of Humanities, Yasouj University, Yasouj, Iran دانشیار، گروه روانشناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Seyed Soleiman Hosseininik سیدسلیمان حسینی نیک hosseininik52@gmail.com 100319475328460065864 100319475328460065864 No Assistant Professor, Department of Psychology and Counceling, Farhangian University, Postal Box: 889-14665, Tehran, Iran استادیار، گروه روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 14665-889، تهران. ایران