fa مقایسهٔ اثربخشی طرح‌واره‌درمانی و ذهن‌آگاهی بر سیستم‌های مغزی-رفتاری و خودکنترلی بیماران مبتلا به وسواس فکری-عملی روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <p dir="rtl" style="text-align: right;"><strong>زمینه و هدف:</strong> اختلال وسواس فکری-عملی یکی از شایع‌ترین، ناتوان‌کننده‌ترین و مقاوم‌ترین اختلالات روان‌شناختی مطرح است. پژوهش حاضر باهدف مقایسهٔ اثربخشی طرح‌واره‌درمانی و ذهن‌آگاهی بر سیستم‌های مغزی-رفتاری و خودکنترلی بیماران مبتلا به وسواس فکری-عملی انجام شد.</p> <p dir="rtl" style="text-align: right;"><strong>روش‌بررسی:</strong> پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری پژوهش را تمامی بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی مراجعه‌کننده به مراکز مشاورهٔ شهر ساری در سال ۱۴۰۳ تشکیل دادند. از این جامعه ۴۵ نفر داوطلب واجد شرایط به‌روش نمونه‌گیری هدفمند وارد مطالعه شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (هر گروه پانزده نفر) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش ‌مقیاس‌های سیستم‌ بازداری رفتاری/سیستم فعال‌سازی رفتاری (کارور و وایت، ۱۹۹۴) و مقیاس خودکنترلی (تانجی و همکاران، ۲۰۰۴) بود. آزمودنی‌ها در گروه آزمایش اول طرح‌واره‌درمانی و در گروه آزمایش دوم ذهن‌آگاهی را دریافت کردند؛ اما برای گروه گواه تا پایان پژوهش درمانی ارائه نشد. تحلیل داده‌های پژوهش با تحلیل کوواریانس تک‌متغیره و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار <span dir="ltr">SPSS</span> نسخهٔ ۲۴ در سطح معناداری ۰٫۰۵ صورت گرفت.</p> <p dir="rtl" style="text-align: right;"><strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان داد، بین گروه‌های آزمایش طرح‌واره‌درمانی و ذهن‌آگاهی با گروه گواه در متغیرهای سیستم بازداری رفتاری (<span dir="ltr"><em>p</em> = ۰٫۰۰۱</span>) و سیستم فعال‌سازی رفتاری (<span dir="ltr"><em>p</em> = ۰٫۰۰۱</span>) و خودکنترلی (<span dir="ltr"><em>p</em> = ۰٫۰۰۱</span>) تفاوت معنادار وجود داشت. همچنین طرح‌واره‌درمانی درمقایسه با ذهن‌آگاهی بر افزایش سیستم بازداری رفتاری (<span dir="ltr"><em>p</em> = ۰٫۰۰۵</span>) و خودکنترلی (<span dir="ltr"><em>p</em> = ۰٫۰۰۵</span>) و کاهش سیستم فعال‌سازی رفتاری (<span dir="ltr"><em>p</em> = ۰٫۰۰۵</span>) بیماران مبتلا به وسواس فکری-عملی اثربخشی بیشتری داشت.</p> <p dir="rtl" style="text-align: right;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> براساس یافته‌های پژوهش، طرح‌واره‌درمانی درمقایسه با ذهن‌آگاهی بر افزایش سیستم بازداری رفتاری و خودکنترلی و کاهش سیستم فعال‌سازی رفتاری بیماران مبتلا به وسواس فکری-عملی اثربخشی بیشتری دارد.</p> <p dir="ltr" style="text-align: left;"><strong>Background & Objectives:</strong> Obsessive&ndash;compulsive disorder (OCD) is one of the most common, debilitating, and resistant psychological disorders. The core symptoms of patients with OCD are their inability to inhibit intrusive thoughts and images, and repetitive, stereotyped behaviors. Given the prevalence and seriousness of the consequences of OCD on various aspects of the social, individual, and family lives of people with this disorder and the significant role that brain&ndash;behavioral and self&ndash;control systems play in the persistence and resistance to treatment of this disorder, examining applied psychological therapies is helpful for therapists in identifying more effective treatment methods for treating these individuals. Given that biological and complementary therapies for patients with OCD have not been able to provide complete recovery from this disease, the use of psychological therapies to change schemas and mindfulness, attitude towards oneself and the surrounding world, and increase adaptive responses seems necessary. Therefore, the present study was conducted to compare the effectiveness of schema therapy and mindfulness on the brain&ndash;behavioral and self&ndash;control systems of patients with OCD.</p> <p dir="ltr" style="text-align: left;"><strong>Methods:</strong> The present study used a quasi&ndash;experimental, pretest&ndash;posttest design with a control group. The statistical population of the study included all patients with OCD living in the city of Sari, Iran. People with OCD who were referred to 4 counseling centers in Sari between August and October 2024 were invited to participate in this study. Using a purposive sampling method, 45 eligible volunteers entered the study through a diagnostic interview, based on the study&#39;s inclusion and exclusion criteria. Then they were randomly assigned to three groups of 15 people each. The inclusion criteria for the study were as follows: diagnosis of OCD based on the Structured Clinical Interview for DSM&ndash;5 (SCID&ndash;5) conducted by a specialist psychologist, and the individual scoring higher than 15 on the Maudsley Obsessional&ndash;Compulsive Inventory (MOC; Hodgson & Rachman, 1977); having a history of obsessions for at least 6 months and a maximum of 5 years; minimum educational level of a high school diploma; willingness to attend all treatment sessions; lacking received treatment for obsessions in the last 3 months; absence of psychotic disorders, bipolar I disorder, severe personality disorder, severe depressive disorder, and substance abuse disorder, which were assessed through a structured clinical interview based on SCID&ndash;5. The exclusion criteria were as follows: unwillingness to continue cooperating in the study, receiving concurrent psychological interventions, receiving concurrent pharmacological interventions, and missing more than two sessions. In this research, the first experimental group received schema therapy; the second, mindfulness therapy; and the control group received no intervention until the end of the study. To address ethical concerns, the control group received the more effective treatment after the end of the study. All three groups completed the research questionnaires as a pretest and posttest. Data analysis was performed in two sections: descriptive statistics and inferential statistics in SPSS software version 24. At the descriptive level, frequency, percentage, mean, and standard deviation were used. At the inferential level, univariate analysis of covariance and Bonferroni post hoc tests were used at the 0.05 significance level.</p> <p dir="ltr" style="text-align: left;"><strong>Results:</strong> The results showed a significant difference between the schema therapy and mindfulness groups and the control group on the variables of behavioral inhibition system (<em>p</em> = 0.001), behavioral activation system (<em>p</em> = 0.001), and self&ndash;control (<em>p</em> = 0.001). Also, schema therapy was more effective than mindfulness in increasing behavioral inhibition system (<em>p</em> = 0.005) and self&ndash;control (<em>p</em> = 0.005), and in reducing the behavioral activation system (<em>p</em> = 0.005) in patients with OCD.</p> <p dir="ltr" style="text-align: left;"><strong>Conclusion:</strong> Based on the findings of the study, schema therapy is more effective than mindfulness in increasing the behavioral inhibition system and self&ndash;control and reducing the behavioral activation system in patients with OCD.</p> طرح‌واره‌درمانی, ذهن‌آگاهی, سیستم‌های مغزی-رفتاری, خودکنترلی, وسواس فکری-عملی Schema therapy, Mindfulness, Brain–behavioral systems, Self–control, Obsessive–compulsive disorder 21 0 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3912-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Ojarastaghi فاطمه اجارستاقی ojarastaghi_f1403@gmail.com 100319475328460069242 100319475328460069242 Yes Department of Clinical Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran گروه روان‌شناسی بالینی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران Shadi Bastam شادی بستام Shadibastam877@gmail.com 100319475328460069243 100319475328460069243 No Department of Clinical Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran گروه روان‌شناسی بالینی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران Seyedeh Leila Hoseiny Dastkandehkolaee سیده لیلا حسینی دستکنده کلایی leyla_s2789@gmail.com 100319475328460069244 100319475328460069244 No Department of Clinical Psychology, Behshahr Branch, Islamic Azad University, Behshahr, Iran گروه روان‌شناسی بالینی، واحد بهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بهشهر، ایران Shoora Rahbari شورا رهبری rahbarishora77@gmail.com 100319475328460069245 100319475328460069245 No Department of Clinical Psychology, Ayatollah Amoli Amol Branch, Islamic Azad University, Amol, Iran گروه روان‌شناسی بالینی، واحد آیت‌الله آملی آمل، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران Kosar Gholipour Kharkeshi کوثر قلی پور خارکشی Koosarghilipour19998@gmail.com 100319475328460069246 100319475328460069246 No Department of Clinical Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran گروه روان‌شناسی بالینی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران