Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مقایسهٔ اثربخشی آموزش خودتعیین‌گری با طرح‌واره‌درمانی هیجانی بر علائم بدریخت‌انگاری بدنی، اختلالات خوردن و اضطراب اجتماعی در متقاضیان جراحی چاقی Comparing the Effectiveness of Self-determination Training with Emotional Schema Therapy on Symptoms of Body Dysmorphic Disorder, Eating Disorders, and Social Anxiety in Bariatric Surgery Applicants روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: اختلال بدریخت‌انگاری بدنی و اختلالات خوردن و اختلال اضطراب اجتماعی از مشکلات روان‌شناختی بسیار شایع در متقاضیان جراحی چاقی به‌شمار می‌رود؛ براین‌اساس، مطالعهٔ حاضر باهدف مقایسهٔ اثربخشی آموزش خودتعیین‌گری با طرح‌واره‌درمانی هیجانی بر علائم بدریخت‌انگاری بدنی و اختلالات خوردن و اضطراب اجتماعی در متقاضیان جراحی چاقی انجام شد. روش‌بررسی: روش پژوهش حاضر نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری پژوهش را تمامی متقاضیان جراحی‌های چاقی مراجعه‌کننده به کلینیک‌های جراحی زیبایی و چاقی در شهر کرج در شش ماه اول سال ۱۴۰۳ تشکیل دادند. بااستفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، ۴۵ نفر از افراد داوطلب و واجد شرایط وارد مطالعه شدند. این افراد به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه قرار گرفتند. گروه آزمایش اول بستهٔ آموزشی گام‌هایی برای خودتعیین‌گری (فیلد و هافمن، ۱۹۹۴) و گروه آزمایش دوم پروتکل طرح‌واره‌درمانی هیجانی (لیهی، ۲۰۱۵) را دریافت کرد. ابزارهای پژوهش، پرسش‌نامهٔ نگرانی از بدریخت‌انگاری بدن (استوزین و همکاران، ۱۹۹۸) و پرسش‌نامهٔ نگرش به خوردن (گارنر و همکاران، ۱۹۸۲) و پرسش‌نامهٔ اضطراب اجتماعی (کانور و همکاران، ۲۰۰۰) بود. برای تحلیل داده‌ها تحلیل کوواریانس تک‌متغیره و آزمون تعقیبی بونفرونی به‌کار رفت. داده‌ها در سطح معنا‌داری ۰٫۰۵ در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۸ تحلیل شدند. یافته‌ها: تفاوت دو گروه آزمایش و گروه گواه در میزان سه متغیر اختلال بدریخت‌انگاری بدنی و اختلالات خوردن و اختلال اضطراب اجتماعی در پس‌آزمون معنا‌دار بود (۰٫۰۰۱>p)؛ بااین‌حال، طرح‌واره‌درمانی هیجانی درمقایسه با آموزش خودتعیین‌گری تأثیر بیشتری بر کاهش علائم اختلال بدریخت‌انگاری بدنی (۰٫۰۰۵=p) و اختلالات خوردن (۰٫۰۰۴=p) و اختلال اضطراب اجتماعی (۰٫۰۰۲=p) داشت. نتیجه‌گیری: طرح‌واره‌درمانی هیجانی و آموزش خودتعیین‌گری مداخلاتی است که بر کاهش علائم اختلال بدریخت‌انگاری بدنی و اختلالات خوردن و اختلال اضطراب اجتماعی در متقاضیان جراحی چاقی تأثیر دارد؛ اما در مقام مقایسه، طرح‌واره‌درمانی هیجانی دارای تأثیر بیشتری بر کاهش علائم این اختلالات است. Abstract Background & Objectives: Today, obesity has become one of the most important health problems in the world, especially in developed countries. Research has reported a prevalence of 18.1% to 27.6% for eating disorders, a 57% prevalence for body dysmorphic disorder, and a 59% prevalence of social anxiety disorder symptoms in obese individuals seeking bariatric surgery. Obesity is associated not only with physical illness but also with mental health problems, including depressive symptoms, suicidal ideation, psychosocial distress, and poor quality of life (3–5). Therefore, the treatment of obesity is crucial to minimize psychological disability and even future death. Treatment options for morbid obesity include pharmacologic interventions, low–calorie diets, behavioral modification, exercise, and surgery. Considering the psychological harms of bariatric surgery applicants, many approaches have been developed to reduce these psychological problems. Two of these interventions are self–determination training and emotional schema therapy. Accordingly, this study aimed to compare the effectiveness of self–determination training with emotional schema therapy on symptoms of body dysmorphic disorder, eating disorders, and social anxiety in bariatric surgery applicants. Methods: The present study was a quasi–experimental research method with a pretest–posttest design and a control group. All applicants for bariatric surgery who visited cosmetic and bariatric surgery clinics in Karaj City, Iran, in the middle six months of 2024 constituted the statistical population of this study. Using the available sampling method, five cosmetic and obesity surgery clinics were selected in this city. Subsequently, 45 eligible volunteers were included in the study using a purposive sampling method. These individuals were randomly assigned to two experimental and one control group (15 people in each group). The first experimental group received steps to the self–determination training package (Field & Hoffman, 1994), and the second group received the emotional schema therapy protocol (Leahy, 2015). The third group was the control group, which received no intervention. It should be noted that the control group met at the training site (in a different room from the experimental groups) and read and reviewed books. At the beginning of the study, the subjects in all three groups completed the Body Dysmorphic Concern Questionnaire (Oosthuizen et al., 1998), the Eating Attitude Questionnaire (Garner et al., 1982), and the Social Anxiety Inventory (Connor et al., 2000). They also completed all three questionnaires after the end of the interventions. Data analysis was performed at two levels: descriptive and inferential. Descriptive statistics indicators such as mean, standard deviation, frequency, and percentage were used at the descriptive level. Univariate analysis of covariance and Bonferroni post hoc test were used at the inferential level. Data were analyzed at a significance level 0.05 using SPSS software version 28. Results: Regarding the univariate analysis of covariance, the differences between the experimental and control groups in all three variables, including body dysmorphic disorder (p<0.001), eating disorders (p<0.001), and social anxiety disorder (p<0.001) were significant in the posttest phase. The results of the Bonferroni post hoc test showed that emotional schema therapy had a greater effect than self–determination training on reducing symptoms of body dysmorphic disorder (p=0.005), eating disorders (p=0.004), and social anxiety disorder (p=0.002). Conclusion: Emotional schema therapy and self–determination training are interventions that are effective in reducing symptoms of body dysmorphic disorder, eating disorders, and social anxiety disorder in candidates for bariatric surgery. Comparatively, emotional schema therapy has a greater effect on reducing the symptoms of these disorders. آموزش خودتعیین‌گری, اختلالات خوردن, اضطراب اجتماعی, بدریخت‌انگاری بدنی, طرح‌واره‌درمانی هیجانی, متقاضیان جراحی چاقی Self–determination training, Eating disorders, Social anxiety, Body dysmorphic disorder, Emotional schema therapy, Bariatric surgery applicants 22 22 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3945-1&slc_lang=fa&sid=1 Sina Gholami سینا غلامی 21.sinagholami@gmail.com 100319475328460065853 100319475328460065853 Yes Master’s degree in Psychometrics, Department of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran کارشناسی‌ارشد سنجش و اندازه‌گیری (روان‌سنجی)، گروه روان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Ezatolah Ghadampour عزت الله قدم پور ezatolahghadampour04@gmail.com 100319475328460065854 100319475328460065854 No Full Professor, Department of Educational Psychology, Faculty of Literature and Human Sciences, Lorestan University, Khorramabad, Iran استادتمام گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران Negar Zolfaghari نگار ذوالفقاری dr.psychologistt1403@gmail.com 100319475328460065855 100319475328460065855 No Master’s degree in General Psychology, Department of Psychology, West Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Maryam Nazemi Bojandi مریم ناظمی بجندی maryamnazemi1342@gmail.com 100319475328460065856 100319475328460065856 No Master’s degree in Educational Psychology, Department of Psychology, Rudehen Branch, Islamic Azad University, Rudehen, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Elham Omidi Moghadam الهام امیدی مقدم Elhamomidi985623@gmail.com 100319475328460065857 100319475328460065857 No Master’s degree in Clinical Psychology, Department of Psychology, Rudehen Branch, Islamic Azad University, Rudehen, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی بالینی، گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Tayebeh Sisakhti طیبه سی سختی tybhsyskhty@gmail.com 100319475328460065858 100319475328460065858 No Master’s degree in Clinical Psychology, Department of Psychology, Firuzabad Branch, Islamic Azad University, Fars, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی بالینی، گروه روان‌شناسی، واحد فیروزآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، فارس، ایران