Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa تعیین اثربخشی برنامهٔ مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر اشتیاق تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان دختر ابتدایی دارای اختلال یادگیری و اختلال توجه در شهر ارومیه Determining the Effectiveness of a Mindfulness Program on Academic Engagement and Academic Self-efficacy of Primary School Girls with Learning Disabilities and Attention Disorders Living in Urmia City, Iran روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده زمینه و هدف: اشتیاق به یادگیری و خودکارآمدی تحصیلی، دو عامل کلیدی در ارتقای عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان با اختلالات یادگیری و توجه است؛ براین‌اساس، پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی آموزش مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر اشتیاق و خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان دختر ابتدایی دارای اختلال یادگیری و اختلال توجه در شهر ارومیه انجام شد. روش‌بررسی: این مطالعه به‌شیوهٔ نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری را تمامی دانش‌آموزان دختر دارای پروندهٔ فعال در مراکز اختلالات یادگیری شهر ارومیه در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ تشکیل دادند. از میان آن‌ها، سی نفر داوطلب واجد شرایط وارد مطالعه شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش (آموزش ذهن‌آگاهی) و گواه (هر گروه پانزده نفر) قرار گرفتند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها پرسش‌نامهٔ اشتیاق تحصیلی (شافلی و همکاران، ۲۰۰۲) و پرسش‌نامهٔ خودکارآمدی تحصیلی (میجلی و همکاران، ۲۰۰۰) بود. مداخلات آموزشی براساس بستهٔ آموزشی ذهن‌آگاهی (ورث، ۲۰۱۳) برای گروه آزمایش اجرا شد. تحلیل داده‌ها بااستفاده از تحلیل کوواریانس تک‌متغیره در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۲ در سطح معناداری ۰٫۰۵ صورت گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد، آموزش مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی تأثیر معناداری بر افزایش جذب (۰٫۰۰۳=p)، نیرومندی (۰٫۰۰۱>p)، وقف خود (۰٫۰۰۱>p) و خودکارآمدی تحصیلی (۰٫۰۱۳=p) دانش‌آموزان دختر با اختلالات یادگیری و توجه در گروه آزمایش داشت. مقادیر اندازهٔ اثر مشخص کرد، به‌ترتیب ۳۷درصد و ۶۲درصد و ۲۸درصد از تغییرات نیرومندی و وقف خود و جذب و ۵۹درصد از تغییرات خودکارآمدی تحصیلی در پس‌آزمون، به‌واسطهٔ دریافت آموزش ذهن‌آگاهی تبیین‌شدنی بود.     نتیجه‌گیری: یافته‌ها مشخص کرد، مداخلات مبتنی‌بر ذهن‌آگاهی بر بهبود وضعیت انگیزشی و تحصیلی همچون اشتیاق تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری و اختلال توجه مؤثر است؛ بنابراین، استفاده از رویکرد مذکور می‌تواند در ارتقای عملکرد تحصیلی و کاهش مشکلات هیجانی این گروه از دانش‌آموزان مؤثر باشد. Abstract Background & Objectives: Learning and attention disorders in the early years of schooling posed profound challenges to the cognitive, emotional, and academic development of children, resulting in decreased performance across multiple learning domains. These disorders, characterized by reduced concentration, impaired information processing, and difficulties in emotion regulation, often lead to diminished motivation, lower self-confidence, the formation of negative academic experiences, and their continuation with long-term consequences. In the absence of early and targeted interventions, these disorders negatively impacted core constructs such as academic self-efficacy and academic engagement. In this context, mindfulness—an emerging approach centered on non-judgmental awareness of the present moment—demonstrated positive effects on students’ psychological and academic functioning by enhancing attention, emotional regulation, and reducing anxiety. Despite its demonstrated global efficacy, existing mindfulness-based interventions in Iran were either generalized or focused on older age groups and failed to address the specific needs of elementary students with learning and attention disorders. So, the present study aimed to investigate the effectiveness of mindfulness-based education on academic engagement and academic self-efficacy of elementary school female students with learning and attention disorders in the City of Urmia, Iran. Methods: This quasi-experimental study employed a pretest-posttest design with a control group. The research population consisted of all female students attending learning disorder centers (currently integrated health assessment centers) in Urmia during the 2023–2024 academic year. A total of 30 eligible students were randomly assigned to either the experimental or control group. The inclusion criteria for the subjects in the study were as follows: having one of the specific learning disorders according to the diagnostic documents of the relevant centers, the presence of severe symptoms of attention deficit disorder according to the existing files, written consent from the student and parents to participate in the research program, lacking other psychiatric or physical illnesses that prevent continuous attendance, and commitment to constant participation in intervention sessions. The exclusion criteria included incomplete records, parental dissatisfaction or student reluctance, absence of more than three sessions, and contracting infectious or viral diseases during the study period. The research instruments included the Academic Engagement Questionnaire (Schaufeli et al., 2002) and the Academic Self-efficacy Questionnaire (Midgley et al., 2000). To teach mindfulness skills, the Mindfulness Training Package (Worth, 2013) was used to implement the mindfulness-based game intervention in the experimental group. In the present study, to determine the validity of this package, the rater agreement coefficient based on the CVI and CVR indices was used, and values greater than 0.7 were obtained for all items, indicating adequate validity of the package. This program can be implemented in nine 45- to 60-minute sessions. A written statement of consent to participate in the research was received from all participants and their parents. To analyze the data, in addition to descriptive statistics (mean, standard deviation, frequency, and percentage), inferential statistics, including univariate analysis of covariance with a significance level of 0.05, were used. Data analysis was performed in SPSS software version 22. Results: The results showed that mindfulness-based training had a significant effect on increasing absorption (p=0.003), strength (p<0.001), dedication (p<0.001), and academic self-efficacy (p=0.013) of female students with learning and attention disorders in the experimental group. Effect size values indicated that 37%, 62%, and 28% of the changes in vigor, dedication, and absorption, respectively, and 59% of the changes in academic self-efficacy at posttest were explained by receiving mindfulness training. Conclusion: According to the findings, the mindfulness-based intervention significantly improved both academic engagement and academic self-efficacy in students with learning and attention disorders. The use of mindfulness packages in schools and educational centers is recommended as a supportive and supplementary educational program. ذهن‌آگاهی, اشتیاق تحصیلی, خودکارآمدی تحصیلی, اختلال یادگیری, اختلال توجه Mindfulness, Academic engagement, Academic self-efficacy, Learning disorder, Attention disorder 55 55 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-3914-2&slc_lang=fa&sid=1 Giti Ziaei گیتی ضیائی Giti.zyaie@iau.ir 100319475328460066878 100319475328460066878 No Department of Educational Psychology, Ta .C., Islamic Azad University ,Tabriz, Iran گروه روان‌شناسی تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Ali Naghi Aghdasi علی‌نقی اقدسی Aghdasi@iaut.ac.ir 100319475328460066879 100319475328460066879 Yes Department of Psychology, Ta. C., Islamic Azad University ,Tabriz ,Iran گروه روان‌شناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Naeimeh Moheb نعیمه محب moheb@iaut.ac.ir 100319475328460066880 100319475328460066880 No Department of Clinical Psychology, Tabriz Medical Sciences, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه روان‌شناسی بالینی، واحد علوم‌پزشکی تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Mehdi Aghapour مهدی آقاپور M.Aghapour59@gmail.coma 100319475328460066881 100319475328460066881 No Department of Psychology, Ta .C., Islamic Azad University ,Tabriz, Iran گروه روان‌شناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران