Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مقایسهٔ اثربخشی تمرینات شناختی رایانه‌ای و غیررایانه‌ای بر بار شناختی معطوف به درس ریاضی و کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص در ریاضیات Comparing the Effectiveness of Computerized and Non-Computerized Cognitive Training on the Cognitive Load Related to Math Lessons and the Executive Functions of Students with Specific Learning Disabilities in Mathematics روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article چکیده هدف: دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ریاضی در کارکردهای اجرایی و حافظهٔ کاری دچار ضعف و نقص هستند و همین امر بار شناختی را با چالش روبه‌رو می‌سازد؛ بنابراین پژوهش حاضر باهدف مقایسهٔ اثربخشی تمرینات شناختی رایانه‌ای و غیررایانه‌ای بر بار شناختی مرتبط با درس ریاضی و کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص در ریاضیات انجام شد. روش‌بررسی: روش مطالعه، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با دو گروه آزمایش و یک گروه گواه بود. نمونه‌های پژوهش را ۴۵ دانش‌آموز دختر ۱۰ و ۱۱سالهٔ داوطلب واجد شرایط در پایه‌های چهارم و پنجم ابتدایی مدارس دولتی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ تشکیل دادند که به‌صورت دردسترس وارد مطالعه شدند. از پرسش‌نامهٔ تشخیصی اختلال یادگیری ویژه (علیزاده و همکاران، ۱۴۰۱) و آزمون تشخیصی ریاضی کی‌مت (پرایس و راجرز، ۱۹۸۱) و آزمون ماتریس‌های پیش‌روندهٔ ریون (ریون، ۲۰۰۰) به‌منظور شناسایی آزمودنی‌ها استفاده شد. سپس آزمودنی‌ها در دو گروه‌ آزمایش و یک گروه گواه به‌طور تصادفی قرار گرفتند. برنامهٔ مداخلات شامل دوازده جلسه تمرین شناختی رایانه‌ای و دوازده جلسه تمرین شناختی غیررایانه‌ای ۴۵دقیقه‌ای بود. سه گروه در پیش‌آزمون و پس‌آزمون بااستفاده از پرسش‌نامهٔ بار شناختی (کلپش و همکاران، ۲۰۱۷) و پرسش‌نامهٔ درجه‌بندی رفتاری کارکردهای اجرایی (بریف) (جیویا و همکاران، ۲۰۰۰) ارزیابی شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و آزمون‌ تعقیبی بونفرونی به‌کمک نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۴ در سطح معناداری ۰٫۰۵ انجام گرفت. یافته‌ها: تمرینات شناختی رایانه‌ای اثربخشی بیشتری درمقایسه با تمرینات شناختی غیررایانه‌ای در بهبود کارکردهای اجرایی و زیرمقیاس‌های آن شامل انتقال توجه، حافظهٔ کاری، فراشناخت و تعدیل رفتار (۰٫۰۵>p) و کاهش نمرات بار شناختی مطلوب و بار شناختی برون‌زاد داشت (۰٫۰۵>p). نتیجه‌گیری: تمرینات شناختی رایانه‌ای درمقایسه با تمرینات شناختی غیررایانه‌ای، اثربخشی بیشتری بر بار شناختی مرتبط با درس ریاضی و کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص در ریاضیات دارد. Abstract Background & Objectives: A Mathematics learning disability is defined as a challenge in learning and acquiring basic mathematical abilities. This disorder is caused by factors such as genetics, heredity, environment, and defects in the central nervous system. Also, among the issues and challenges that can be caused by defects in executive functions and other cognitive processes, cognitive load is mentioned. Due to the problems faced by students with mathematical learning disabilities, there has been an increasing interest in the use of cognitive interventions to address the cognitive challenges experienced by these students in recent years. Computer–based cognitive training is used on digital platforms and software applications to provide interactive and adaptive exercises that can be accessed remotely. These exercises often include real–time feedback and progress tracking features. Non–computer–based cognitive training also includes pencil–and–paper exercises, physical activities, and interactive tasks that target specific cognitive functions. The present study was conducted to compare the effectiveness of computerized and non–computerized cognitive training on cognitive load related to math lessons and executive functions in students with specific learning disabilities in mathematics. Methods: This study employed a quasi–experimental design with a pretest–posttest approach, comprising two experimental groups and one control group. The sample consisted of 45 female students aged 10 and 11, in the fourth and fifth grades of a public school in Isfahan City, Iran, during the academic year 2023–2024. They were selected via available sampling. After, visiting the school and talking to the teachers of those students who were having difficulty in the performance of mathematics lessons, they were considered and for more accurate diagnosis using the Diagnostic Questionnaire for Specific Learning Disorder (Alizadeh et al., 2023), the KeyMath Diagnostic Arithmetic Test (Price & Rogers, 1981), and the Raven's Progressive Matrices Test (Raven, 2000). The sample group was then randomly placed in two experimental groups and one control group. The inclusion criteria for the subjects in the study were as follows: having a normal IQ (between 90 and 110); receiving a diagnosis of specific learning disorder in mathematics; obtaining a score of less than 85 on the KeyMath Diagnostic Arithmetic Test (Price & Rogers, 1981); studying in the fourth and fifth grades of elementary school; lacking any physical, sensory, motor, or mental problems, and not having any other neurodevelopmental disorders such as autism spectrum disorder and attention deficit/hyperactivity disorder. The exclusion criteria for the subjects from the study were not completing the information related to the questionnaires and tests, unwillingness to cooperate in continuing the interventions, missing more than two sessions of the intervention program, and receiving other cognitive interventions simultaneously with the research. The intervention program consisted of 12 computer–based cognitive training sessions and 12 non–computer–based cognitive training sessions, each lasting 45 minutes and held three times a week. Group 1 participated in non–computer–based cognitive training, Group 2 participated in computer–based cognitive training, and the control group received no intervention. All three groups were evaluated for cognitive load and executive functions in the pretest and posttest stages using the Cognitive Load Questionnaire (Klepsch et al., 2017) and the Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF) (Gioia et al., 2000). Data analysis was performed using descriptive statistics (mean and standard deviation) and inferential statistics, as implemented in SPSS software version 24. In the inferential statistics section, analysis of covariance and Bonferroni post hoc test were used. The significance level was set at 0.05. Results: Regarding executive functions, computer–based cognitive training was more effective than non–computer–based cognitive training in improving executive functions (p=0.004) and its subscales, including attention shifting (p<0.001), working memory (p<0.001), metacognition (p=0.043), and behavior modification (p<0.001). Regarding cognitive load focused on mathematics, computer–based cognitive training was more effective than non–computer–based cognitive training in reducing scores of germane cognitive load (p=0.007) and extraneous cognitive load (p<0.001). Conclusion: According to the findings, the visual and motivational benefits of computer–based cognitive training suggest that these exercises be included as educational supplements in the curriculum for students with mathematical learning disabilities. تمرینات شناختی رایانه‌ای, تمرینات شناختی غیررایانه‌ای, کارکردهای اجرایی, بار شناختی, اختلال یادگیری خاص ریاضی Computer–based cognitive training, Non–computer–based cognitive training, Executive functions, Cognitive load, Mathematics learning disabilities 70 70 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-467-5&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Badrypour زهرا بدری پور zahrabadripour1010@gmail.com 100319475328460067017 100319475328460067017 No MA Student in Psychology and Education of Children with Special Needs, Department of Psychology and Education of People with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، گروه روان‌شناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکدهٔ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Salar Faramarzi سالار فرامرزی s.faramarzi@edu.ui.ac.ir 100319475328460067016 100319475328460067016 Yes Professor, Department of Psychology and Education of People with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran استاد گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکدهٔ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Ali Sharifi علی شریفی A.sharifi@edu.ui.ac.ir 100319475328460067018 100319475328460067018 No Assistant Professor, Department of Psychology and Education of Children with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran استادیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکدهٔ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران