Middle Eastern Journal of Disability Studies

fa مقایسهٔ اثربخشی طرح‌واره‌درمانی و رویکرد هیجان‌مدار بر رضایت از زندگی، تاب‌آوری و امید به زندگی در والدین سوگوار Comparing the Effectiveness of Schema Therapy and Emotion-focused Therapy on Life Satisfaction, Resilience, and Hope in Bereaved Parents روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article زمینه و هدف: سوگ در والدین سوگوار به‌دلیل فقدان فرزند شدت بیشتری دارد و بر رضایت از زندگی و تاب‌آوری و امید به زندگی آن‌ها تأثیر منفی می‌گذارد. این پژوهش باهدف مقایسهٔ اثربخشی طرح‌واره‌درمانی و رویکرد هیجان‌مدار بر رضایت از زندگی و تاب‌آوری و امید به زندگی در والدین سوگوار انجام شد. روش‌بررسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماری را والدین سوگوار مراجعه‌کننده به مراکز مشاورهٔ شهر تبریز در سال ۱۴۰۲ تشکیل دادند. از این جامعه ۳۶ نفر (بیست زن و شانزده مرد) داوطلب واجد شرایط با روش نمونه‌گیری هدفمند وارد مطالعه شدند و به‌طور تصادفی در سه گروه دوازده‌نفره (طرح‌واره‌درمانی، رویکرد هیجان‌مدار، گواه) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامهٔ تجربهٔ سوگ (بارت و اسکات، ۱۹۸۹)، پرسش‌نامهٔ رضایت از زندگی (اندیکت و همکاران، ۱۹۹۳)، مقیاس تاب‌آوری کانر-دیویدسون (کانر و دیویدسون، ۲۰۰۳) و مقیاس امید به زندگی (اسنایدر و همکاران، ۱۹۹۱) بود. اجرای مداخلات برای هر گروه آزمایش طی هشت جلسهٔ نوددقیقه‌ای صورت گرفت. داده‌ها بااستفاده از آزمون خی‌دو، تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی توکی در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۵ تحلیل شد. سطح معناداری آزمون‌های آماری ۰٫۰۵ بود. یافته‌ها: نتایج نشان داد، دو مداخلهٔ طرح‌واره‌درمانی و رویکرد هیجان‌مدار درمقایسه با گروه گواه، بهبود معناداری در رضایت از زندگی و تاب‌آوری و امید به زندگی ایجاد کرد (۰٫۰۰۱>p)؛ همچنین طرح‌واره‌درمانی در افزایش رضایت از زندگی (۰٫۰۰۱<p) و امید به زندگی (۰٫۰۱۱=p) اثربخشی بیشتری درمقایسه با رویکرد هیجان‌مدار داشت؛ اما بین دو رویکرد در بهبود تاب‌آوری تفاوت معناداری مشاهده نشد (۰٫۱۳=p). نتیجه‌گیری: طرح‌واره‌درمانی و رویکرد هیجان‌مدار هر دو در بهبود وضعیت روان‌شناختی والدین سوگوار مؤثر است؛ اما طرح‌واره‌درمانی به‌دلیل تمرکز بر بازسازی شناختی، در افزایش رضایت از زندگی و امید به زندگی برتری دارد. پیشنهاد می‌شود از این مداخلات در مراکز مشاوره برای حمایت از والدین سوگوار استفاده شود. Background & Objectives: Grief is a profoundly complex human experience, particularly intense for bereaved parents due to the loss of a child, significantly impacting their life satisfaction, resilience, and hope for life. Life satisfaction, defined as an individual's overall assessment of their quality of life, declines in bereaved parents due to a sense of lost purpose and diminished enjoyment in daily activities. Resilience, the capacity to cope with adversity and regain psychological balance, is compromised, while hope for life, a cognitive–motivational construct involving belief in achieving goals and finding pathways, also decreases, potentially leading to helplessness and heightened risk of psychological disorders like depression and anxiety. Various psychological interventions, such as cognitive–behavioral therapy, acceptance and commitment therapy, group therapy, and mindfulness–based approaches, have been developed to support bereaved individuals. However, schema therapy and emotion–focused therapy stand out due to their focus on deep emotional and cognitive aspects of grief. This study aimed to compare the effectiveness of schema therapy and emotion–focused therapy on life satisfaction, resilience, and hope for life among bereaved parents. Methods: This quasi–experimental study employed a pretest–posttest and 3–month follow–up design with a control group. The study population consisted of bereaved parents attending counseling centers in Tabriz City, Iran, in 2023. Sample size was determined using G*Power with 0.80 statistical power, 0.05 significance level, and 0.6 effect size. Thirty–six eligible participants (20 women, 16 men) were selected via purposive sampling and randomly assigned (using a lottery method) to three groups of 12: schema therapy, emotion–focused therapy, and control. To select participants, information was first disseminated through advertisements and on virtual social networks, such as Telegram, WhatsApp, and ETA, in medical and psychological centers. Parents who volunteered to participate in the study participated in an in–person initial screening session. In this session, the researcher provided explanations of the study objectives, the implementation process, and the participants' commitments. The inclusion criteria included a score of 102 or higher on the Grief Experience Questionnaire (indicating severe grief), loss of a child within the past 12 months, aged 25–55 years, minimum middle school education, and no psychotherapy in the prior three months. The exclusion criteria included non–cooperation, missing more than three sessions, failure to complete assignments, or unforeseen events. Instruments included the Grief Experience Questionnaire (Barrett & Scott, 1989), the Life Satisfaction Questionnaire (Endicott et al., 1993), the Life Expectancy Scale (Snyder et al., 1991), and the Connor–Davidson Resilience Scale (Connor & Davidson, 2003). Interventions were delivered in eight 90–minute group sessions for each experimental group. The schema therapy protocol (Young's model) included assessment and cognitive, emotional, and behavioral techniques (CVR = 0.68). The emotion–focused protocol (Johnson's model) covered empathy, emotional tracking, and consolidation (CVR =0.72). Before the intervention, a briefing session was held for participants, during which the objectives of the study, the meeting process, and the obligations (such as regular attendance and completing questionnaires) were explained. Written consent forms were obtained from all participants, and they were informed of their right to withdraw from the study at any time. Participant information was recorded with unique codes to maintain confidentiality. Data were analyzed using descriptive (mean, standard deviation) and inferential statistics (the Chi–Square test, repeated measures ANOVA, Tukey's post–hoc test) in SPSS version 25, with a 0.05 significance level. Results: Schema therapy and emotion–focused therapy produced significant improvements in life satisfaction (p<0.001), resilience (p<0.001), and hope for life (p<0.001) compared to the control group. Also, schema therapy was more effective than emotion–focused therapy in increasing life satisfaction (p<0.001) and hope for life (p=0.011). However, no significant difference was observed between the two therapy approaches in improving resilience (p=0.13). Conclusion: According to the findings, schema therapy and emotion–focused therapy effectively improve bereaved parents' psychological well–being. However, schema therapy shows greater efficacy in life satisfaction and hope due to its cognitive focus. So, these interventions are recommended for counseling centers supporting bereaved parents. طرح‌واره‌درمانی, رویکرد هیجان‌مدار, رضایت از زندگی, تاب‌آوری, امید به زندگی, والدین سوگوار Schema therapy, Emotion–focused therapy, Life satisfaction, Resilience, Hope for life, Bereaved parents 1 0 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-12-4030-1&slc_lang=fa&sid=1 Soulmaz Najafi سولماز نجفی solmaz.najafi@iau.ac.ir 100319475328460068721 100319475328460068721 No Counseling Department, Abhar Branch, Islamic Azad University, Abhar, Iran گروه مشاوره، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران Jafar Pouyamanesh جعفر پویامنش 2899742450@iau.ir 100319475328460068722 100319475328460068722 Yes Psychology Department, Abhar Branch, Islamic Azad University, Abhar, Iran گروه روان‌شناسی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران Vahideh Babakhani وحیده باباخانی Vahideh_babaxan@iau.ir 100319475328460068723 100319475328460068723 No Counseling Department, Abhar Branch, Islamic Azad University, Abhar, Iran گروه مشاوره، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران Fateme Alijani فاطمه علیجانی fa.alijani@iau.ac.ir 100319475328460068724 100319475328460068724 No Counseling Department, Abhar Branch, Islamic Azad University, Abhar, Iran گروه مشاوره، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران