fa مقایسۀ میزان اثربخشی آموزش مبتنی‌بر پذیرش و تعهد و مهارت‌های اجتماعی بر کاهش نشانه‌های اضطراب اجتماعی نوجوانان روانشناسی Psychology مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <p style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف</strong>: بسیاری از عوامل تهدیدکنندۀ سلامت و رفتارهای پرخطر از سن نوجوانی شروع می‌شود. اختلال اضطراب اجتماعی یکی از رایج‌ترین بیماری‌های روان‌شناختی است که از خصوصیات عمدهٔ آن می‌توان به ترس افراطی و پایدار و اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی و همچنین ترس از ارزیابی منفی اشاره کرد. مهارت‌های اجتماعی، محور اصلی رشد اجتماعی، شکل‌گیری روابط اجتماعی، سازگاری اجتماعی و حتی سلامت روان فرد است که در نوجوانان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی در مقایسه با همسالان‌شان ضعیف‌تر است. از سویی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) به‌عنوان یکی از الگوهای درمانی بسط‌یافتۀ اخیر، در کاهش نشانه‌های اضطرابی بسیاری از اختلالات اضطرابی مؤثر است. پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ میزان اثربخشی آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد و مهارت‌های اجتماعی بر کاهش نشانه‌های اضطراب اجتماعی نوجوانان انجام شد.<br> <strong>روش‌بررسی</strong>: مطالعۀ حاضر از نوع شبه‌آزمایشی و پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بوده و جامعۀ آماری پژوهش شامل همۀ نوجوانان دختر مشغول به تحصیل در سال ۱۳۹۴ شهرستان نوشهر بود. بدین‌منظور ۷۵ نفر از نوجوانانی که تشخیص اضطراب اجتماعی داشتند، انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل (۲۵ نفر در گروه آموزش مهارت‌های اجتماعی، ۲۵ نفر در گروه آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد و ۲۵ نفر در گروه کنترل) تقسیم شدند. آموزش به مدت ۱۰ جلسه بر روی گروه‌های آزمایش انجام شد و گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکرد. ابزار پژوهش، پرسش‌نامۀ هراس اجتماعی &laquo;کانور&raquo; بود و همۀ آزمودنی‌ها در گروه‌های آزمایش و کنترل در ابتدای جلسه‌ها، انتهای آن و سه ماه پس از اتمام آموزش (مرحلۀ پیگیری) به سؤال‌های آن پاسخ دادند. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها در این پژوهش، از شاخص‌های آمار توصیفی مانند میانگین و انحراف معیار و آمار استنباطی شامل آزمون تحلیل واریانس برای اندازه‌گیری مکرر و آزمون‌های تعقیبی با نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۲ استفاده شد.<br> <strong>یافته‌ها</strong>: نتایج تحلیل واریانس برای اندازه‌گیری‌های مکرر نشان داد که تفاوت میانگین گروه‌های آزمایش (آموزش مبتنی بر پذیرش، تعهد و مهارت‌های اجتماعی) با گروه کنترل معنادار است (۰٫۰۰۱><em>p</em>). همچنین، نتایج آزمون‌های تعقیبی نشان داد که بین سه گروه آزمایش مهارت‌های اجتماعی، پذیرش و تعهد و کنترل تفاوت معناداری وجود دارد (۰٫۰۰۱><em>p</em>). اما بین گروه‌های آزمایش آموزش مهارت‌های اجتماعی و آموزش پذیرش و تعهد تفاوت معناداری وجود نداشت.<br> <strong>نتیجه‌گیری</strong>: آموزش مهارت‌های اجتماعی و آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش علائم اضطراب اجتماعی نوجوانان مؤثر است؛ بنابراین، می‌توان از هر دو شیوه برای افزایش عملکرد فردی، خانوادگی، اجتماعی و پیشرفت تحصیلی نوجوانان مضطرب اجتماعی بهره برد. این توانایی به نوجوانان انتقال می‌یابد تا بدون ترس از قضاوت دیگران در موقعیت‌های اجتماعی قرار بگیرند و با تکیه بر توانمندی‌های خود در مسیر پیشرفت قدم بگذارند.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Background & Objective</strong>: The most threatening factors of the health and high&ndash;risk behaviors have begun during adolescence. Social anxiety disorder (SAD) is one of the most popular psychological diseases among adolescents. Researchers have noted that the major features of social anxiety are stable and progressive fear of social situations, avoiding these situations and also fear from others&rsquo; negative assessment. Adolescents suffering from SAD have a weak social relationship, also has less social capability than other adolescents. Achieving social skills are considered as a major base of social development, social relation formation, and social adaptability even mental health protection. On the other hand, recently, acceptance and commitment training (ACT) is one of the developed therapeutic models that are effective for reducing anxious signs in many anxiety disorders. The aim of this research was to compare the effect of social skills training and acceptance and commitment training on social anxiety signs in adolescents.<br> <strong>Methods</strong>: This study was a semi experimental research with pretest&ndash;posttest design with control group. Statistical society of this research was including all adolescent girls studying at Noshahr city in 2016. For this study, 75 adolescents with social anxiety were selected by random sampling and were randomly assigned in experimental (social skills training and ACT) and control groups, equally 25 people for each group. The training courses were 10 sessions for each of two experimental groups; control group did not receive any training course. Social phobia inventory (SPIN) was the instrument of this research and all the subjects in experimental and control groups completed this inventory at the beginning and at the end of sessions and after 3 months (follow&ndash;up level). The gathering data were analyzed by SPSS 22. Descriptive statistics such as average and standard deviation and inferential statistics including analysis of variance (ANOVA) with repeated measure and post hoc tests were used to analyzing data.<br> <strong>Results</strong>: Findings using ANOVA showed that there is significant difference among the control and training groups (<em>p</em><0.001). Also results of the post hoc test showed that the difference among these three groups based on the ACT, social skills training and the control group was significant (<em>p</em><0.001). But the experimental groups including social skills training and ACT groups had no meaningful difference .<br> <strong>Conclusion</strong>: Both social skills training and ACT are useful for reducing social anxiety signs in adolescents; so these two treatment models will be effect on reducing avoidance behaviors and the resignation of these adolescents in social situation as well as improving the individual, family and academic performance of adolescents suffering social anxiety. Also, adolescents with be able to face to variety of social situations without fearing of judging by others and they can be stand in the course of achievement relying on their abilities.</p> آموزش پذیرش و تعهد, مهارت‌های اجتماعی, اضطراب اجتماعی, نوجوانان. Acceptance and Commitment Training, Social Skills, Social Anxiety, Adolescents. 114 114 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-664-1&slc_lang=fa&sid=1 Masoume Hosseni Kia معصومه حسینی‌کیا massi_kind@yahoo.com 100319475328460030503 100319475328460030503 No Isfahan Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان) Shole Amiri شعله امیری shole_amiri@yahoo.com 100319475328460030504 100319475328460030504 Yes Isfahan University دانشگاه اصفهان Gholamreza Manshaee غلامرضا منشئی Smanshaee@yahoo.com 100319475328460030505 100319475328460030505 No Islamic Azad University, Isfahan (Khorasgan) branch دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان) Mohammad Ali Nadi محمدعلی نادی nadi2248@yahoo.com 100319475328460030506 100319475328460030506 No Islamic Azad University, Isfahan (Khorasgan) branch دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)