fa مقایسهٔ پنج‌ عاملی بزرگ شخصیت و دل‌بستگی ادراک‌شده و خودکارآمدی نوجوانان بزهکار و بهنجار توانبخشی Rehabilitation مقاله پژوهشی اصیل Original Research Article <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف</strong>: میان بسیاری از صاحب‌نظران در این زمینه توافق کلی دیده می‌شود که نوجوانان بزهکار اغلب درمعرض آن‌گونه از روابط اجتماعی هستند که از ویژگی‌های آن، وجود مشکل‌های شخصیتی و نبود رابطه و پیوند نزدیک و صمیمانه بین والدین و فرزند و وضع نابسامان محیط خانوادگی است و این عوامل ارتباط مستقیمی با بزهکاری وی دارد؛ بنابراین هدف پژوهش حاضر مقایسهٔ پنج عامل بزرگ شخصیتی و دل‌بستگی ادراک‌شده و خودکارآمدی نوجوانان بزهکار و عادی بود.&nbsp;<br> <strong>روش‌بررسی</strong>: روش پژوهش توصیفی از نوع علی‌مقایسه‌ای بود. جامعهٔ آماری را تمامی نوجوانان پسر عادی و بزهکار شهر گرگان تشکیل دادند. نمونهٔ پژوهش شامل ۱۲۰ نوجوان بزهکار پسر و ۱۲۰ نوجوان عادی پسر بود که به‌شیوهٔ نمونه‌گیری دردسترس انتخاب و از میان آنان ۷۱ نوجوان بزهکار و ۷۱ نوجوان عادی به‌صورت تصادفی ساده در نظر گرفته شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامهٔ شخصیتی پنج‌عاملی شخصیت نئو (۱۹۸۵) و پرسشنامهٔ دل‌بستگی کولینز و رید (۱۹۹۶) و مقیاس خودکارآمدی شرر و مادوس (۱۹۸۲) استفاده شد. جهت تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها، روش تحلیل واریانس چندمتغیره (مانوا) با کمک نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۳ به‌کار رفت و مقادیر احتمال کمتر از ۰٫۰۵ از نظر آماری معنادار بود.&nbsp;<br> <strong>یافته‌ها</strong>: باتوجه به نتایج، بین ویژگی‌های شخصیتی نوجوانان بزهکار و عادی تفاوت معنادار آماری وجود داشت (۰٫۰۰۱><em>p</em>). یافته‌ها مشخص کردند نوجوانان بزهکار درمقایسه با نوجوانان عادی در خرده‌مقیاس‌های روان‌آزردگی نمرهٔ بیشتری کسب کردند؛ اما در خرده‌مقیاس‌های برون‌گرایی، گشودگی به تجربه، توافق‌پذیری و در متغیر وظیفه‌شناسی نمرهٔ کمتری از گروه نوجوانان عادی به‌دست آوردند (۰٫۰۰۱><em>p</em>). همچنین نوجوانان بزهکار در مؤلفهٔ سبک دل‌بستگی اضطرابی درمقایسه با نوجوانان عادی دارای نمرهٔ بیشتری بودند. درنهایت بین متغیر خودکارآمدی در نوجوانان بزهکار و عادی تفاوت معناداری مشاهده شد. بدین‌صورت که میزان خودکارآمدی نوجوانان بزهکار کمتر از نوجوانان عادی بود (۰٫۰۰۱><em>p</em>).&nbsp;<br> <strong>نتیجه‌گیری</strong>: براساس یافته‌های این پژوهش ویژگی‌های شخصیتی و دل‌بستگی ادراک‌شده و خودکارآمدی ازجمله عوامل روانی مؤثر در بُعد رفتارهای جامعه‌ستیزانه است؛ بنابراین توجه به حوزهٔ دل‌بستگی در دوران کودکی توسط والدین و اهمیت ویژگی‌های شخصیت می‌تواند در ایمن‌نگه‌داشتن کودکان‌ونوجوانان دربرابر جرم‌های احتمالی تأثیرگذار باشد.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background & Objective</strong>: Among some scientists in this field, there is general agreement that offenders juvenile are often exposed to a kind of social relationship that has its characteristics. Some factors are directly related to the delinquency of them including the existence of personality problems, lack of relationships and close links between parents, and disorderly condition of the family environment. Therefore, this study aimed to compare the big five personality traits, attachment, and self&ndash;perception between delinquent and normal adolescents.&nbsp;<br> <strong>Methods</strong>: This study was a descriptive, causal&ndash;comparative study. The statistical population included normal and delinquent adolescents in Gorgan city (North of Iran). The study sample consisted of 120 offenders juvenile and 120 normal male boys who were selected through convenience sampling. Among them, 71 offenders and 71 normal adolescents were selected randomly. To collect data, the Neo characteristics personality questionnaire (1985), Collins and Reid attachment inventory (1996), and Sherer and Mados (1982) self&ndash;efficacy scale were used. Data were analyzed by multivariate analysis of variance (MANOVA) using SPSS software and probability values less than 0.05 were considered as statistically significant.&nbsp;<br> <strong>Results</strong>: There was a significant difference between the personality traits of delinquent and normal adolescents (p<0.001). The findings revealed that adolescent teenagers scored higher in psychosocial subscales than normal adolescents (mean and standard deviation in offenders juvenile were 31.6&plusmn;6.77 and in normal adolescents were 20.13&plusmn;4.66). However in the extraversion subscales (mean and standard deviation in delinquent adolescents were 28.14&plusmn;5.68 in normal adolescents 32.23&plusmn;3.75), openness to experience (mean and standard deviation in delinquent adolescents was 30.14 &plusmn; 8.3 and in normal adolescents 35.28&plusmn;4.25 agreement), agreeable (mean and standard deviation in delinquent adolescents were 27.74&plusmn;7.53 and in the adolescents were 34.58&plusmn;4.18, respectively), and in the variable of duty (mean and deviation The level of adolescents in adolescents was 21.91&plusmn;6.21 and in normal adolescents 33.74&plusmn;3.33) had a lower score than the control group (p<0.001). Delinquent adolescents in the component of anxiety attachment style had a higher score (mean and standard deviation in delinquent adolescents was 21.98 &plusmn; 3.36 and 11.34&plusmn;2.31 in normal adolescents). Finally, there was a significant difference between the self&ndash;efficacy variable in delinquent and normal adolescents in the variable, so that the level of self&ndash;efficacy of offenders juvenile was lower than that of adolescents (mean and standard deviation in delinquent adolescents was 34.54&plusmn;4.69 and in normal adolescents 62.9&plusmn;4.2) (<em>p</em><0.001).<br> <strong>Conclusion</strong>: Personality traits, perceived attachment, and self&ndash;efficacy are considered effective psychological factors in the dimension of community&ndash;based behaviors. Therefore, attention to the role of parental attachment in childhood and the importance of personality traits can be effective in keeping children and adolescents safe from possible offenses.</div> بزهکاری نوجوانان, پنج عامل بزرگ شخصیتی, خودکارآمدی, دل‌بستگی ادراک‌شده. Juvenile delinquency, Five major factors, Self–efficacy, Perceived attachment. 53 53 http://jdisabilstud.org/browse.php?a_code=A-10-923-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Moshkani محمد مشکانی moshkani.m1350@gmail.com 100319475328460038440 100319475328460038440 Yes Science and Research Branch, Islamic Azad University واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی Gholam Ali Afrooz غلامعلی افروز afrooz@ut.ac.ir 100319475328460038441 100319475328460038441 No University of Tehran دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران